مدل‌ها و روش‌های نوآورانه تأمین مالی مبتنی بر پتانسیل کسب‌وکارهای نوپا در بازآفرینی شهری با تاکید بر مکتب کارکردگرایی: مطالعه موردی شهر بیرجند

Abstract

بازآفرینی شهری در شهرهای متوسط ایران، از جمله بیرجند، با چالش‌های جدی مالی، نهادی و مدیریتی مواجه است؛ به‌گونه‌ای که اتکای بیش از حد به منابع دولتی، فقدان ابزارهای نوین تأمین مالی و ضعف هماهنگی نهادی، مانعی اساسی در مسیر احیای بافت‌های ناکارآمد ایجاد کرده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر تحلیل تماتیک، و از طریق انجام ۱۳ مصاحبه عمیق با خبرگان حوزه‌های مدیریت شهری، بازآفرینی، تأمین مالی و کسب‌وکارهای نوپا، به بررسی ظرفیت استارت‌آپ‌ها در تقویت جریان‌های مالی و بازکارکردی‌سازی فضاهای شهری می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که کسب‌وکارهای نوپا در حوزه‌هایی همچون گردشگری شهری، راهکارهای داده‌محور، انرژی‌های پاک، مدیریت خدمات و فناوری‌های دیجیتال، ظرفیت بالایی برای ایفای نقش در فرآیند بازآفرینی دارند؛ با این حال، ضعف زیرساخت‌های حمایتی، نبود شبکه‌سازی مؤثر، کمبود سرمایه بذری و فقدان سیاست‌های تشویقی، بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها را محدود کرده است. همچنین نتایج حاکی از آن است که مدل‌هایی نظیر کرادفاندینگ محلی، بودجه‌ریزی مشارکتی، صندوق‌های محله‌محور، سرمایه‌گذاری خطرپذیر و مشارکت عمومی–خصوصی هدفمند، از سازگاری بالایی با شرایط نهادی و اقتصادی شهر بیرجند برخوردارند. بر مبنای رویکرد کارکردگرایی، پایداری بازآفرینی شهری مستلزم تقویت هم‌زمان ابزارهای نوین مالی، زیست‌بوم نوآوری و هماهنگی نهادی است. این پژوهش با ارائه یک چارچوب نظری و مدل‌های پیشنهادی، زمینه گذار بازآفرینی شهری بیرجند از رویکردی کند و پروژه‌محور به فرآیندی مشارکتی، نوآورانه و کارکردمحور را فراهم می‌سازد.