استراتژی های توسعه تجارت در تمدن اسلامی ایران

چکیده مقاله

تجارت همواره یکی از ارکان اساسی توسعه اقتصادی و فرهنگی در تمدن اسلامی ایران بوده است. این پژوهش با هدف بررسی و مقایسه استراتژی‌های توسعه تجارت در ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی انجام شده است. در این مطالعه، با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی و بهره‌گیری از منابع تاریخی و اقتصادی معتبر، نقش تجارت در بستر فرهنگ و هویت ایرانی-اسلامی، چارچوب نظری اقتصاد اسلامی و تحولات سیاسی-اقتصادی دو دوره مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که پیش از انقلاب، تجارت ایران بر پایه بازار سنتی و نیمه‌مدرن با تأکید بر روابط تجاری غرب‌محور بوده، در حالی که پس از انقلاب، با تغییرات بنیادین سیاسی و اقتصادی، رویکردی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی، توسعه صادرات غیرنفتی و همکاری‌های منطقه‌ای و اسلامی شکل گرفته است. همچنین نقش دولت و نهادهای انقلابی در مدیریت و هدایت تجارت پس از انقلاب به طور چشمگیری افزایش یافته است. این پژوهش، ضمن تحلیل نقاط قوت و ضعف هر دوره، راهکارهایی برای تقویت تجارت در بستر تمدن اسلامی-ایرانی ارائه می‌دهد.