بررسی اثر شوک قیمت بنزین بر نرخ ارز، تورم و رشد اقتصادی در ایران: کاربردی از روش خودرگرسیون برداری ساختاری

چکیده مقاله

واقعی کردن قیمت بنزین و کاهش یارانه بنزین برای رفع ناترازی انرژی و تقلیل کسری بودجه دولت یکی از موضوعاتی است که امروزه در محافل سیاست‌گذاری اقتصادی به گوش می‌رسد. عدم افزایش قیمت بنزین برای مدت 6 سال، انتظار افزایش قیمت و کاهش یارانه بنزین را در مردم و فعالان اقتصادی تقویت کرده است. اهمیت موضوع قیمت بنزین و شوک حاصل از افزایش قیمت آن بر فضای اقتصاد ایران تاحدی است که نگرانی دولت‌ها را از بروز تنش‌های اجتماعی دوچندان کرده است لذا بایستی ابعاد اثرگذاری این موضوع بر متغیرهای کلان اقتصاد ایران اعم از نرخ تورم، نرخ ارز و نرخ رشد اقتصادی با حساسیت بیشتری در مطالعات مورد توجه قرار گیرد. از این رو، در این مطالعه با روش خودرگرسیون برداری ساختاری(SVAR) طی سال‌های 1357 تا 1402 به بررسی اثر شوک افزایش قیمت بنزین بر متغیرهای کلان اقتصادی پرداخته می‌شود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که افزایش قیمت بنزین، به طور متوسط در بلندمدت و کوتاه‌مدت، به ترتیب 4/1، 27/0 و 6/1 درصد از تغییرات بوجود آمده در نرخ تورم، نرخ ارز و نرخ رشد اقتصادی ناشی از شوک در قیمت بنزین است. بنابراین دولت بایستی نسبت به شیوه تاثیرگذاری قیمت بنزین بر نرخ ارز، نرخ تورم و نرخ رشد اقتصادی کاملا آگاه باشد تا بتواند اثرات منفی آن بر بدنه اقتصادی و اجتماعی جامعه را تحلیل کند.