تأثیر اجرای پروژه RFLDL بر دارایی‌های انسانی و اجتماعی سکونتگاه‌ها در شرق ایران

چکیده مقاله

مقدمه: اجرای اهداف توسعه پایدار حوزه‌های مختلف جامعه را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد که در آن‌ها نیازهای شرایط فعلی برآورده می‌شود، اما نیازهای نسل‌های آینده خدشه‌دار نمی‌شود. در این راستا بررسی عوامل دستیابی به اهداف توسعه پایدار که کلید آن سرمایه انسانی و اجتماعی است اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف: این مقاله به تشریح تأثیرگذاری احیای سرمایه انسانی و اجتماعی در جریان اجرای پروژه بین المللی RFLDL در روستاهای هدف پروژه در شهرستان سرایان می‌پردازد. روش شناسی پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی-تحلیلی است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌های محقق ساخته بوده است. جامعه آماری شامل سه روستا و یک شهر می‌باشد. حجم جامعه 1959 خانوار بوده که به‌کمک فرمول کوکران 321 نفر به‌عنوان نمونه مورد مطالعه قرارگرفت نرم افزارهای مورد استفاده در بخش آمار SPSS و برای تهیه نقشه‌ها از ArcGIS استفاده شده‌است. همچنین از تکنیک TOPSIS در این پژوهش برای سطح بندی روستاها و همچنین اولویت بندی آنها برحسب شاخص سرمایه انسانی و اجتماعی استفاده شده‌است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: این مطالعه در محدوده جغرافیایی شهرستان سرایان از توابع استان خراسان جنوبی انجام شده است. یافته‌ها: پروژه RFLDL توانسته بر شاخص سرمایه اجتماعی و انسانی به‌ترتیب با میانگین 37/57 و 70/40(از حداکثر 70 امتیاز) و درصد تغییرات 32/8 و 08/11 در جامعه هدف خود تأثیر گذار باشد. همچنین نتایج مربوط به بررسی آزمون آنالیز واریانس شاخص سرمایه انسانی و اجتماعی در جامعه مورد مطالعه نیز نشان داد که این شاخص تفاوت معنی‌دار در بین سکونتگاه‌های مورد مطالعه به‌ترتیب در سطح‌یک و پنج درصد داشته است. اولویت‌بندی روستاها با روش TOPSIS بر حسب اثرگذار اجرای پروژه RFLDL بر شاخص سرمایه انسانی نشان داد که شهر سه قلعه در بالاترین مرتبه و روستای زنگویی در پایین‌ترین رده ارزیابی می‌گردد. از سوی دیگر بیشترین تأثیر پروژه بر روی شاخص سرمایه اجتماعی در روستای دوست‌آباد و کمترین تأثیر آن نیز در سه قلعه بوده است. نتایج: اجرای پروژه های توسعه به ویژه آنهایی که با همکاری نهادهای ملی و بین المللی صورت می گیرد، در سطح محلی و نواحی جغرافیایی بر مولفه های مختلف سکونتگاه ها اثرگذار است و ثمرات مثبت آن برای تمامی فضاها یکسان نیست و دارای تابعیت مکانی است.