ارزیابی و مقایسه عملکرد دهیاران در مدیریت نوین روستایی با تاکید بر درجه دهیاری(مطالعه موردی: شهرستان زرند)

چکیده مقاله

دهیاریها بهعنوان نهاد اجرایی مدیریت محلی در نواحی روستایی، نقش مهمی در برنامهریزی، سازماندهی و اجرای برنامههای توسعه روستایی ایفا می‌کنند. ارزیابی عملکرد این نهادها میتواند زمینه شناسایی نقاط قوت و ضعف آنها را فراهم سازد و به بهبود کیفیت خدمات ارائهشده منجر شود. با این حال، ارزیابی عملکرد این نهاد به ویژه با توجه به نظام درجه‌بندی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش، ارزیابی عملکرد دهیاری‌ها از دیدگاه روستاییان و بررسی رابطه بین «درجه دهیاری» با ابعاد پنج‌گانه عملکرد (اقتصادی، خدماتی-عمرانی، فرهنگی-اجتماعی، کالبدی-زیست‌محیطی و رفتاری) در شهرستان زرند می‌باشد. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوارها در روستاهای دارای دهیاری با سابقه بیشتر از ۵ سال بود که با استفاده از فرمول کوکران۲۶۰ نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب و مورد مطالعه واقع شدند. ابزار اصلی جمع‌آوری اطلاعات، پرسش‌نامه محقق ساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن با بهره گیری از نظرات کارشناسان توسعه روستایی و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در بازه 95/0 الی 98/0 مورد تأیید قرارگرفت. نتایج نشان داد ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ نمره ﻋﻤﻠﮑﺮد دﻫﯿـﺎران در ﺗﻮﺳـﻌﮥ روﺳـﺘﺎﯾﯽ 57/2 می باشد که در ﺣﺪ ﺿﻌﯿﻒ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ. نتایج آزمون تی تک نمونه‌ای نشان داد که عملکرد دﻫﯿﺎران در ابعاد اقتصادی (۰۴/۲)، خدماتی-عمرانی (۶۹/۲)، فرهنگی-اجتماعی (۵۹/۲) و کالبدی-زیست‌محیطی (۴۷/۲) ضعیف است، اما بعد رفتاری (۲۵/۳) عملکردی بالاتر از حد متوسط داشت. آزمون همبستگی اسپیرمن حاکی از وجود رابطه مستقیم و معنی‌دار بین درجه دهیاری با عملکرد در ابعاد فرهنگی-اجتماعی (۱۸۸/۰ = r، ۰۰۲/۰P=)، کالبدی-زیست‌محیطی (۱۷۳/۰ = r، ۰۰۵/۰ P=)، خدماتی-عمرانی (۱۵۴/۰ = r، ۰۱۳/۰ P=) و رفتاری (۱۲۴/۰ = r، ۰۴۵/۰ P=) بود. اما رابطه معنی‌داری بین درجه دهیاری و عملکرد اقتصادی مشاهده نشد (۰۹۶/۰ = P). همچنین، آزمون فریدمن نشان داد بیشترین میانگین رتبه‌ای مربوط به بعد رفتاری (۵۷/۴) و کمترین مربوط به بعد اقتصادی (۴۱/۱) است (۰۰۱/۰ > P).