واکاوی ژنتیکی وزن تولد گاوهای هلشتاین استان اصفهان و ارتباط آن با صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده

Abstract

چکیده هدف: انتظار می‌رود وزن تولد با صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده مرتبط باشد. تا به امروز پژوهش‌های اندکی ارتباط وزن تولد گاوهای هلشتاین و صفات تولیدی و تولیدمثلی را بررسی کرده‌اند. بنابراین، هدف از این پژوهش، واکاوی ژنتیکی وزن تولد و ارتباط آن با برخی صفات تولیدی و تولیدمثلی آتی گاوهای هلشتاین استان اصفهان بود. روش پژوهش: در این پژوهش، 51427 رکورد مربوط به گاوهای شیری 82 گله استان اصفهان طی سال‌های زایش 1380 تا 1402 استفاده شد. صفات موردبررسی شامل وزن تولد، تولید شیر، مقدار چربی و پروتئین 305 روز، فاصله زایمان تا اولین تلقیح، روزهای باز، تعداد تلقیح به‌ازای هر آبستنی و سن اولین زایش بودند. واکاوی ژنتیکی ﺻـﻔﺎت ﻣﺰﺑـﻮر، با مدل دام دومتغیره اﻧﺠﺎم ﺷﺪ که در آن اثرات ثابت گله، سال و فصل زایش، سن اولین زایش و هم‌چنین اثر تصادفی ژنتیکی افزایشی حیوان، گنجانده شد. مدل مزبور با نرم‌افزار DMU بر داده‌ها برازش داده شد. یافته‌ها: میانگین وزن تولد (± انحراف معیار) گوساله‌‌های ماده استان اصفهان 52/4±05/39 کیلوگرم بود. میانگین تولید شیر، مقدار چربی و پروتئین شیر 305 روز، به‌ترتیب 1731±11432، 63/90±09/324 و 74/68±26/301 کیلوگرم و میانگین صفات تولیدمثلی روزهای باز، زایش تا نخستین تلقیح، سن اولین زایش (روز) و تعداد تلقیح به‌ازای هر آبستنی به‌‌‌ترتیب، 35/45±8/122، 09/21±55/68، 19/59±726 روز و 95/0±64/1 بود. وراثت‌پذیری وزن تولد گوساله ماده، تولید شیر، مقدار چربی شیر و مقدار پروتئین شیر به‌ترتیب 24/0، 26/0، 36/0 و 39/0 برآورد شد. هم‌چنین، وراثت‌پذیری صفات تولیدمثلی سن اولین زایش، تعداد تلقیح به‌ازای هر آبستنی، فاصله زایمان تا اولین تلقیح و روزهای باز به‌ترتیب، 15/0، 08/0، 08/0، 02/0 و 02/0 برآورد شد. همبستگی‌ فنوتیپی و ژنتیکی بین وزن تولد گاوهای شیری و صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده آن، نزدیک به صفر بود. روند فنوتیپی و ژنتیکی وزن تولد به‌ترتیب، 03/0±26/0- و 005/0±024/0 کیلوگرم در سال بود (01/0P<). با افزایش هر کیلوگرم وزن تولد گاوهای شیری هلشتاین، تولید شیر، مقدار چربی و مقدار پروتئین شیر 305 روز به‌ترتیب، 77/33، 79/0و 814/0 کیلوگرم و فاصله زایمان تا اولین تلقیح، روزهای باز، سن اولین زایش و تعداد دفعات تلقیح به‌ازای هر آبستنی در نخستین دوره شیردهی به‌ترتیب 151/0، 115/0، 992/0 روز و 155/0 افزایش یافت. نتیجه‌گیری: یافته‌های تحقیق حاضر نشان داد افزایش وزن تولد گوساله‌های ماده به افزایش صفات تولیدی و تولیدمثلی آن‌ها در آینده منجر می‌شود. روند ژنتیکی مثبت برای وزن تولد نشان‌دهنده انتخاب ژنتیکی مستقیم و غیرمستقیم و موفقیت‌آمیز برای صفات مزبور در طول زمان بوده است. با توجه به وراثت‌پذیری متوسط وزن تولد می‌توان نتیجه‌گیری نمود که تغییرات ژنتیکی سریع در این صفت می‌تواند بر سایر صفات اقتصادی نیز اثرگذار باشد. این مسئله لزوم به‌کارگیری شاخص‌های انتخاب چندصفتی را برای دست‌یابی به بهبود متوازن در کلیه صفات اقتصادی پررنگ می‌سازد.