بررسی اثرات امواج فراصوت بر جمعیت میکروبی و ارزش غذایی بستر جوجه های گوشتی در شرایط آزمایشگاهی

Abstract

مقدمه: منابع پروتئینی بیشترین هزینه را بر پرورش دام¬های شیری و پرواری تحمیل می¬کنند. لذا بکارگیری منابع پروتئینی ارزان قیمت و محصولاتی که در رقابت با تغذیه انسان نیست می¬تواند سبب بهبود سودآوری گردد. بستر جوجه¬های گوشتی، پودر گوشت و پودر ماهی از جمله مهمترین منابع پروتیئنی جایگزین در جیره نشخوارکنندگان به¬شمار می¬روند. در بین محصولات مذکور بستر جوجه¬های گوشتی از بار میکروبی و نیز نیتروژن غیرپروتئینی بالایی برخوردار است که حساسیت استفاده از این محصول فرعی در جیره نشخوارکنندگان را افزایش می¬دهد. لذا این مطالعه با هدف بررسی اثر امواج فراصوت بر ارزش غذایی و امنیت میکروبی نمونه¬های بستر جوجه¬های گوشتی انجام شد. مواد و روش¬ها: نمونه¬های بستر جوجه¬های گوشتی از مرغداری دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند در پایان دوره پرورش تهیه شد. قبل از انجام فراوری به¬منظور کاهش رطوبت، نمونه¬ها به مدت 72 ساعت سایه خشک شدند (گروه شاهد). در ادامه مقدار 25 گرم نمونه با 225 میلی¬لیتر آب مقطر استریل به داخل ارلن منتقل و در زمان¬های 5، 10 و 15 دقیقه تحت فرکانس 28 کیلوهرتز قرار گرفتند. پس از اتمام زمان فرآوری ماده خشک، پروتئین خام، عصاره اتری، الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی نمونه¬ها با استفاده از روش¬های مرسوم اندازه¬گیری گردید. همچنین بار میکروبی کل، تعداد کلی¬فرم، سالمونلا، قارچ و کپک به¬ترتیب با استفاده از محیط¬های کشت نوترینت آگار، ائوزین متیلن بلو، گزیلوز لیزین دزوکسی کولات و مالت اکسترک آگار مورد بررسی قرار گرفت. این آزمایش در 3 نوبت با 3 تکرار در هر ران برای تیمارهای آزمایشی انجام شد و مقایسه میانگین¬ها با استفاده از نرم¬افزار آماری SAS و آزمون توکی-کرامر در سطح احتمال 5 درصد انجام گرفت. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که افزایش زمان فراوری از 5 دقیقه به 15 دقیقه تغییری در محتوی پروتئین خام، عصاره اتری و الیاف نامحلول در شوینده خنثی و اسیدی نمونه¬های بستر جوجه¬های گوشتی ایجاد نمی¬کند اما فراوری سبب کاهش محتوی پروتئین خام در نمونه¬های فرآوری شده در مقایسه با گروه شاهد شده است. از طرفی جمعیت میکروبی کل و نیز جمعیت کلی فرم¬ها با افزایش زمان فرآوری به¬طور معنی¬داری کاهش یافت. مکانیسم اصلی امواج فراصوت در غیرفعال سازی میکروارگانیسم¬ها از طریق فرآیند کاویتاسیون است. به¬طوریکه سبب تشکیل، رشد و متلاشی شدن حباب¬های کوچک در نمونه¬های بستر جوجه¬های گوشتی شده و از طریق چندین چرخه فشرده¬سازی و کاهش چگالی را به همراه دارد. متلاشی شدن حباب کاویتاسیون منجر به آزادسازی مقدار قابل توجهی انرژی شده و نیروی برشی بسیار زیادی را القا می¬کند. نتیجه گیری کلی: نتایج تحقیق حاضر نشان داد که ترکیب شیمیایی بستر جوجه¬های گوشتی تحت تأثیر زمان فرآوری با امواج فراصوت قرار نمی¬گیرد اما این امواج به بهبود ارزش غذایی به¬دنبال کاهش الیاف نامحلول در شوینده خنثی کمک می-کند. همچنین جمعیت باکتریایی کل و کلی¬فرم با افزایش زمان قرار گرفتن در معرض امواج فراصوت به¬صورت چشمگیری کاهش می¬یابد. اما این امواج توانایی از بین بردن قارچ و کپک را در فرکانس 28 کیلوهرتزی ندارند. لذا پیشنهاد می¬گردد این روش در مطالعات بعدی با طول امواج متفاوت و زمان¬های مختلف در سایر محصولات فرعی حاوی بار میکروبی بالا مانند پودر گوشت یا پودر ماهی بررسی شود.