بررسی خواص فیتوشیمیایی و خواص بیولوژیکی قارچ خوراکی وحشی Pleurotus ostreatus منطقه کوهستانی آبیدر استان کردستان ایران

چکیده مقاله

بشر طی هزاران سال به منظور تامین غذا، درمان امراض گوناگون و التیام دردهای جسمی و حتی روحی خود اقدام به بهره بررداری از منابع طبیعی پیرامونی خود کرده است. گیاهان و قارچ های خوراکی در این سال ها نقش عمده ای را به خود جلب کرده اند، بره طوری که سابقه استفاده از قارچ ها و گیاهان به عنوان غذا و راه حلی برای درمان بیماری ها، به هزاران سال قبل باز می گردد. در این میان قارچها با دارا بودن میزان کلسترول کم، فیبر بالا، میزان مناسب کالری، چربی و اسیدهای چرر ررروری مرورد نیراز بدن، سرشار از پروتئین، ویتامینها و عناصر معدنی بوده و از جمله مواد خوراکیای محسو میشوند که علاوه بر خواص تغذیرهای حاوی خواص دارویی و پزشکی نیز میباشند که مصرف به اندازه آنها سبب بهبود و تقویت عملکرد سیسرتم ایمنری بردن در برابرر بیماریها میشود. در حال حارر، از میان 38000 نوع قارچ شناخته شده، 2000 مورد از آنها به عنوان خوراکی شرناخته شرده و 200 مورد آن نیز ارزش دارویی دارند. در برخی از مناطق مختلف ایران نیز به دلیل طبیعت بکر و آ و هوای معتردل و نیمه معتدل به ویژه بارش مناسب در فصول بارانی سال همچون فصل بهار دارای قارچ های خوراکی با خواص دارویی و درمانی بوده و لذا زمینه را برای رشد و نمو آنها به صورت خودرو و وحشی در اقصی نقاط کشور از جمله شمال، شمال غربی و نیمکره غربی کشور را فراهم کرده است. هر چند که میزان مواد موثره و مفید موجود در قارچها به رشد و نمو و شرایط محیطی بستگی دارد، اما تا حدود زیادی ارزش دارویی و درمانی آنها به دلیل خواص آنتی اکسیدانی موجود در ترکیبات طبیعی فیتوشیمیایی نظیر ترکیبات فنلی است. میزان ترکیبات فنلی در قارچها در مقایسه با گیاهان بسیار کم بوده و در برخی از گونه ها، حتی فاقد این ترکیبات است. ترکیبات فنلی عوامل دفاعی هستند که گیاهان و قارچها را در برابر هجوم علف خواران، عوامل بیماریزا، اثرات مخرب اشعه ماورای بنفش نور خورشید و سایر عوامل مخرب محیطی دیگر، محافظت میکنند. مصرف این ترکیبات برای انسان به عنوان آنتی اکسیدان عمل کرده و سبب پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی، کاهش التهاب و زخم، پیشگیری از بروز سرطان و دیابت و همچنین کاهش میزان جهش زایی در سلولهای انسانی میشود . برخی مطالعات زیست شناسی نیز نشان داده که قارچها به دلیل طیف عظیمی از ترکیبات پیچیده با ساختارهای متنوع فیتوشیمیایی دارای فعالیتهای آنتی باکتریایی بوده و یکی از منابع مهم و اصلی در ساخت داروهای طبیعی با منشاء گیاهی هستند که بخش عمده ای از ترکیبات رد میکروبی کشف شده در پزشکی مدرن را به خود اختصاص داده اند . ساختار سلولی قارچها تا حدود زیادی شبیه به ساختار سلولی در گیاهان است، در حالی که قارچها فاقد کلروفیل اند و قادر نیستند مواد غذایی مورد نیاز خود را از مواد معدنی ساده ای نظیر آ ، دی اکسید کربن و نیترات با استفاده از نور خورشید مانند گیاهان فتوسنتز کننده تامین کنند . اولین گام در استخراج ترکیبات فیتوشیمیایی موجود در قارچها انتخاب حلالی مناسب است. میل ترکیبی بین حلال و حلشونده، میزان سمیت حلال و اثر آن بر روی سلامتی انسان، سازگاری با محیط زیست، ارزانی و در دسترس بودن منابع مالی کافی از دیگر عواملی هستند که باید در انتخا ب حلال مناسب در نظر گرفته شود. از جمله روشهای استخراج مایع جامرد کره بره طرور معمرول در - استخراج ترکیبات فیتوشیمیایی در قارچها استفاده میشرود، میتروان بره روشهرای اسرتخراج کلاسریر )روشهرای خیسراندن و سوکسله( و روشهای جدید استخراج )استخراج همراه با امواج فراصوت، استخراج همراه با امواج مرایکروویو و استخراج همرراه برا بشر طی هزاران سال به منظور تامین غذا، درمان امراض گوناگون و التیام دردهای جسمی و حتی روحی خود اقدام به بهره برداری از منابع طبیعی پیرامونی خود کرده است. گیاهان و قارچ های خوراکی در این سال ها نقش عمده ای را به خود جلب کرده اند، به طوری که سابقه استفاده از قارچ ها و گیاهان به عنوان غذا و راه حلی برای درمان بیماری ها، به هزاران سال قبل باز می گردد . در این میان قارچها با دارا بودن میزان کلسترول کم، فیبر بالا، میزان مناسب کالری، چربی و اسیدهای چربی مورد نیاز بدن، سرشار از پروتئین، ویتامینها و عناصر معدنی بوده و از جمله مواد خوراکیی محسوب میشوند که علاوه بر خواص تغذیه ای حاوی خواص دارویی و پزشکی نیز میباشند که مصرف به اندازه آنها سبب بهبود و تقویت عملکرد سیسرتم ایمنری بردن در برابر بیماریها میشود. در حال حارر، از میان 38000 نوع قارچ شناخته شده، 2000 مورد از آنها به عنوان خوراکی شناخته شده و 200 مورد آن نیز ارزش دارویی دارند . در برخی از مناطق مختلف ایران نیز به دلیل طبیعت بکر و آب و هوای معتدل و نیمکره معتدل به ویژه بارش مناسب در فصول بارانی سال همچون فصل بهار دارای قارچ های خوراکی با خواص دارویی و درمانی بوده و لرذا زمینه را برای رشد و نمو آنها به صورت خودرو و وحشی در اقصی نقاط کشور از جمله شمال، شمال غر و نیمه غربی کشور را فراهم کرده است. هر چند که میزان مواد موثره و مفید موجود در قارچها به محرل رشرد و نمو قارچ، نوع آن و شرایط محیطی بستگی دارد، اما تا حدود زیادی ارزش دارویی و درمانی آنها به دلیل خواص آنتی اکسیدانی موجرود در ترکیبات طبیعی فیتوشیمیایی نظیر ترکیبات فنلی است. میزان ترکیبات فنلی در قارچها در مقایسه با گیاهان بسیار کم بروده و در برخری از گونهها، حتی فاقد این ترکیبات است. ترکیبات فنلی عوامل دفاعی هستند که گیاهران و قارچهرا را در برابرر همروم علرف خرواران، عوامل بیماریزا، اثرات مخر اشعه ماورای بنفش نور خورشید و سایر عوامل مخرب محیطی دیگر، محافظت میکنند. مصرف این ترکیبات برای انسان به عنوان آنتی اکسیدان عمل کرده و سبب پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقری، کاهش التها ب و زخم، پیشگیری از بروز سرطان و دیابت و همچنین کاهش میزان جهش زایی در سلولهای انسانی را منمر میشود. برخی مطالعات زیست شناسی نیز نشان داده که قارچها به دلیل طیرف عظیمی از ترکیبرات پیچیده با ساختارهای متنروع فیتوشیمیایی دارای فعالیتهای آنتی باکتریایی بوده و یکی از منابع مهم و اصلی در ساخت داروهای طبیعی با منشاء گیاهی هستند که بخش عمده ای از ترکیبات رد میکروبی کشف شده در پزشکی مدرن را به خود اختصاص داده اند. ساختار سلولی قارچها تا حدود زیادی شبیه به ساختار سلولی در گیاهان است، در حالی که قارچها فاقد کلروفیل اند و قادر نیستند مواد غذایی مورد نیاز خود را از مواد معدنی سادهای نظیر آ ، دی اکسید کربن و نیترات با استفاده از نور خورشید مانند گیاهان فتوسنتز کننده تامین کنند. اولین گام در استخراج ترکیبات فیتوشیمیایی موجود در قارچها انتخا حلالی مناسب است. میل ترکیبی بین حلال و حلشونده، میزان سمیت حلال و اثر آن بر روی سلامتی انسان، سازگاری با محیط زیست، ارزانی و در دستر بودن منابع مالی کافی از دیگر عواملی هستند که باید در انتخاب حلال مناسب در نظر گرفته شود . از جمله روشهای استخراج مایع جامد که به طور معمول در - استخراج ترکیبات فیتوشیمیایی در قارچها استفاده میشود، میتوان به روشهای خیساندن و سوکسله( و روشهای جدید استخراج )استخراج همراه با امواج فراصوت، استخراج همراه با امرواج مایکروویو و استخراج همراه برا سیال فوق بحرانی( اشاره کرد. روشهای جدید استخراج سبب کاهش زمان استخراج و کاهش مصرف حلال شده و همچنین سبب افزایش کیفیت عصاره گیری میشود و به طور کلی عملکرد استخراج ترکیبات فیتوشیمیایی را بهبرود میبخشد هدف اصلی پژوهش، بررسی خواص فیتوشیمیایی، فیزیکوشیمیایی و آنتی باکتریایی قارچ Pleurotus ostreatus جمعآوری شده از منطقره کوهستانی آبیدر مشرف به شهر سنندج با استفاده از روشهای استاندارد با هدف ارزیابی خواص تقویت کننده سلامتی میباشد که دلیل این اهمیت، بهره برداری اقتصادی در صنعت دارویی، غذایی و کشاورزی است.