شناسایی برخی قارچ‌های اندوفیت درختان انار دارای علایم و بدون علایم عارضه دانه سفیدی در خراسان جنوبی

چکیده مقاله

انار (Punica granatum L.) از محصولات باغی مهم استان خراسان جنوبی می‌باشد که در دو دهه اخیر کیفیت میوه آن در اثر عارضه دانه سفیدی کاهش یافته است. در بررسی‌های انجام گرفته طی سال‌های 1394-1395 روی قارچ‌های اندوفیت موجود در ساختارهای رویشی و زایشی درختان انار (رقم شیشه کپ) خراسان جنوبی با سابقه آلودگی به عارضه دانه سفیدی میوه و بدون سابقه آلودگی به این عارضه، تعداد 74 جدایه قارچی به دست آمد. بر اساس مطالعه خصوصیات ریخت‌شناختی تمامی جدایه‌ها و ترادف‌یابی ناحیه ITS rDNA جدایه‌های منتخب، جدایه‌های بدست آمده در این تحقیق در 19 گونه قارچی گروه‌بندی شدند (Frisvad & Samson. 2004, Bensch et al. 2010, Simmons 2007). اگرچه شناسایی دقیق و نهایی برخی گونه‌ها به توالی‌یابی ژنهای بیشتری نیاز دارد. میزان کلونیزاسیون و فراوانی نسبی قارچ‌های اندوفیت مطابق کومار و هاید (Kumar & Hyde 2004) محاسبه شد. گونه‌های Alternaria sp. 1،Alternria sp.2 ، Endoconidioma populi،Mucor griseocyanus ، Penicillium sp.2، Penicillium sp.3، Phoma sp. و Trichoderma longibrachiatum از بافتهای مختلف درختان انار با سابقه عارضه دانه سفیدی و گونه‌های Alternaria tenuissima،Aspergillus flavus،A. nidulans ،A. ochraceus،A. parasiticus ،A. terreus ،Cladosporium sp.1 ،Cladosporium sp.2 ، Cladosporium sp.3، Penicillium sp.1 و Quambalaria cyanescens از درختان بدون عارضه جداسازی شدند. گونه Aspergillus niger با بیشترین فراوانی نسبی (28 درصد) از تمامی اندام‌های گیاهی درختان انار دارای عارضه دانه سفیدی و بدون این عارضه جداسازی و شناسایی شد. برخی گونه‌ها به طور اختصاصی از بافت‌های گیاهی مختلف جداسازی شدند، به طوریکه گونه‌های Mucor griseocyanus از میوه‌ها، Alternria tenuissima، Endoconidioma populi، Phoma sp. و Trichoderma longibrachiatum از برگ‌ها و Aspergillus ochraceus، Aspergillus terreus، Cladosporium spp.، Penicillium spp. و Quambalaria cyanescens از گل‌های انار جداسازی شدند (جدول 1و2). گونه Mucor griseocyanus برای نخستین بار از ایران گزارش می‌شود. پرگنه این جدایه پس از 4 تا 5 روز روی محیط PDA در دمای 25 درجه سانتی گراد تشتک پتری رابه طور کامل پوشش داد. پرگنه ابتدا سفید رنگ بوده و سپس خاکستری کمرنگ شدند. اسپورانژیوفور های منشعب بلند و کوتاه که تا 12میکرومتر قطر دارند، کلوملا در اسپورانژیوم های بزرگتر تخم مرغی و در اسپورانژیوم های کوچکتر کروی شکل بود. اسپورانژیوسپورها به اشکال و اندازههای مختلف ولی بیشتر بیضوی دیده شدند و قطر آن ها به (4،62±1،28× 1.86±7.37) میکرومتر رسید. ویژگیهای ریخت‌شناختی این جدایه با توصیف آرایه شده توسط اسخیپر (Schiper 1976) مطابقت دارد. از بین این نمونه‌ها، آرایه‌های Quambalaria cyanescens و Trichoderma longibrachiatum قبلا از ایران گزارش شده‌اند (Vahedi Darmiyan et al. 2017a, Vahedi Darmiyan et al. 2017b).