مقایسه تطبیقی چارچوب حقوقی بهره‌بردای پایدار از قنات‌ها در ایران و کاریزها در افغانستان: نقش حقوق انرژی در مدیریت منابع آب زیرزمینی

Abstract

این مقاله به بررسی تطبیقی چارچوبهای حقوقی بهره برداری از قناتها در ایران و کاریزها در افغانستان می پردازد، با تمرکز بر پیوند میان حقوق آب و حقوق انرژی و تاثیر آن بر پایداری منابع آب زیرزمینی با استفاده از روش تحلیل تطبیقی کیفی-کتابخانه ای. چالش های ناشی از برداشت بی رویه آب، یارانه های انرژی و ضعف نهادی تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که تعارض میان سیاست های انرژی مانند یارانه های سنگین در ایران و قوانین آب منجر به نابودی سیستم های سنتی شده در حالی که در افغانستان دسترسی محدود به انرژی تا حدی پایداری کاریزها را حفظ کرده است. پیشنهادهایی مانند هماهنگ سازی قوانین آب و انرژی، اصلاح یارانه ها و تعیین حریم قانونی برای حفاظت ارائه شده است. این پژوهش بر اهمیت رویکرد نکسوس آب-انرژی حقوق برای حفظ میراث فرهنگی و زیست محیطی تاکید دارد.