نقش منابع آبی در تحول روابط مسلمانان با قبایل یهودی مدینه

چکیده مقاله

پس از هجرت پیامبر اسلام (ص) به مدینه، روابط میان مسلمانان و سه قبیله یهودی بزرگ مدینه؛ بنی‌قینقاع، بنی‌نضیر، و بنی‌قریظه، ابتدا بر پایه پیمان‌های صلح و همزیستی شکل گرفت، ولی به‌تدریج با تنش‌های اجتماعی، اقتصادی و نظامی همراه شد. پژوهش حاضربا روش کتابخانه ای و با هدف تحلیل نقش آب و منابع آبی در تحول این روابط می پردازد. یافته های این پژوهش نشان می‌دهد که محدودیت منابع طبیعی مانند منابع آب عامل مهمی در شکل گیری منازعات میان مسلمانان و قبایل یهودی بود. پژوهش حاضربا رویکردی توصیفی تحلیلی به تحلیل داده‌های تاریخی و شواهد مرتبط به آن پرداخته و نتیجه می‌گیرد که جغرافیای مدینه نه‌ تنها زمینه‌ساز تغییرات اجتماعی و سیاسی بود، بلکه به‌عنوان یک عامل ساختاری در ایجاد و تشدید تنش‌ها میان گروه‌ها ایفای نقش کرد. پیامبر اسلام(ص) با راهکارهای ترکیبی حقوقی، سیاسی،نظامی مانند تدوین پیمان نامه مدینه،تشویق به وقف چاه ها و تقسیم عادلانه آب به مدیریت این بحران پرداختند.