کهن گرایی در ترجمه فارسی فیض الاسلام بر نهج البلاغه

Abstract

کهن گرایی (آرکائیسم) به عنوان یک شگرد زبانی، نقش کلیدی در حفظ اصالت متون کهن و انتقال حس تاریخی به مخاطب دارد. کاربرد ماهرانه این امر در ترجمه متون مقدس نیز اهمیت داشته و می تواند باعث ایجاد حس اصالت و قدمت در مخاطب نسبت به متن شود. نهج البلاغه به دلیل جایگاه ممتاز دینی و ادبی آن، در ترجمه نیازمند رعایت ظرافت هایی است و به همین دلیل، بررسی ترجمه های مختلف آن از این زاویه، اهمیت ویژه ای دارد. این پژوهش با هدف تحلیل جلوه های کهن گرایی در ترجمه فارسی فیض الاسلام بر نهج البلاغه انجام شده است تا نشان دهد چگونه مترجم با بهره گیری از شگردهای زبانی خاص، کوشیده است فضای تاریخی و اصالت متن اصلی را بازنمایی کند. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی است و داده ها با استفاده از منابع کتابخانه ای گردآوری و تحلیل شده اند. نتایج این تحقیق نشان می دهد فیض الاسلام در ترجمه نهج البلاغه، بارها از شگردهای کهن گرایی در دو سطح واژگانی و نحوی استفاده کرده است. در سطح واژگان، با به کارگیری اسامی، صفات و افعال قدیمی و در سطح نحوی، با تغییر در ساختار افعال مرکب، جابه جایی اجزای جمله و تقدم فعل و مفعول و مواردی از این دست، فضایی کهن و اصیل در ترجمه خود ایجاد کرده است. این امر علاوه بر بازنمایی فصاحت و بلاغت متن در ترجمه، حس تاریخی بودن و ریشه داری آن را برای خواننده تداعی می کند.