اثربخشی تحریک الکتریکی عضلات و تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای بر عزت‌نفس و شاخص تودۀ بدنی بزرگسالان دارای اضافه وزن و چاق

Abstract

هدف عزت‌نفس پایین و اضافه‌وزن از مهم‌ترین عوامل خطر در سلامت جسمی-روانی هستند که موجب کاهش عملکرد روزانه افراد می‌شوند. در سال‌های اخیر، رویکردهای نوین مبتنی بر علوم اعصاب همچون تحریک الکتریکی عضلانی (EMS) و تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای (مانند tDCS) به عنوان روش‌هایی مؤثر و ایمن برای بهبود این شاخص‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند. از این‌رو، مطالعۀ حاضر با هدف مقایسه اثربخشی این مداخلات بر عزت‌نفس و شاخص توده بدنی (BMI) در بزرگسالان دارای اضافه وزن انجام شد. روش پژوهش این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون بر روی 36 مرد 18 تا 40 ساله با شاخص توده بدنی بالای 25 از باشگاه‌های بدن‌سازی شهر مشهد در سال 1401 انجام شد که به روش تصادفی در سه گروه 12 نفری جایگزین شده بودند. در حالی که هر سه گروه 12 جلسه تمرینات استاندارد آمادگی جسمانی را دریافت می‌کردند؛ یک گروه کنترل بود، گروه مداخله اول 12 جلسه EMS و گروه مداخله دوم 12 جلسه ترکیب EMS+tDCS را فرا گرفتند. عزت‌نفس افراد با استفاده از پرسشنامه عزت‌نفس آیزنک اندازه‌گیری شد و داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس در نرم افزار SPSS-21 تحلیل شدند. یافته‌ها نتایج نشان داد دو گروه مداخله EMS و ترکیب EMS+tDCS در مقایسه با گروه کنترل، بهبود قابل توجهی در عزت‌نفس و شاخص توده بدنی داشتند (01/0>P). نتیجه گیری نتایج نشان دهندۀ اثربخشی مداخلات ترکیبی EMS+tDCS و EMS در ارتقاء عزت‌نفس و کاهش شاخص تودۀ بدنی بزرگسالان دارای اضافه‌وزن بودند. چنین نتایجی می‌تواند نشان دهندۀ اثر متقابل حرکتی-روانی باشند و از منظر روان‌شناسی سلامت و علوم اعصاب کاربردهای بالینی مهمی داشته باشد.