شیمی کانیها و تعیین دمای تشکیل اسکارن منطقه دزگ، جنوب غرب حاجی آباد، شمال بیرجند

Abstract

منطقة مورد مطالعه در شمال روستای دزگ واقع در جنوب غربی حاجی¬آباد قرار گرفته است. بررسی¬های کانی¬شناسی و زمین شیمیایی، نشاندهنده¬ دو مرحله¬ اصلی دگرگونی پیشرونده و پسرونده در تشکیل اسکارن منطقه¬ مورد مطالعه است. در مرحلۀ پیشرونده اسکارن با نهشت مجموعه کانیایی سیلیکاتی کلسیمی بدون آب (آندرادیت – گروسولار و دیوپسید – هدنبرگیت) در گستره دمایی˚c ۵۹۹ – ۳۲۸ شکل گرفته است که از این نظر، ترکیبی مشابه با گارنت¬های اسکارن¬های مس، آهن، و طلای جهان دارد. در مرحله پسرونده حجمی از این سیلیکاتهای بدون آب، تحت تأثیر دگرگونی پسرونده قرار گرفته و به مجموعه¬ای از کانی¬های سیلیکاتی آبدار و بدون آب با کلسیم کمتر (اپیدوت، ترمولیت – اکتینولیت) تبدیل شده و در نهایت مجموعه سیلیکات کلسیمی آبدار و بدون آب، دستخوش دگرسانی شده و در گستره دمایی زیر ˚c ۳۰۰ به مجموعه ریزدانه شامل کلریت، کلسیت، کوارتز و کانی¬های رسی تبدیل شده ¬است. وجود بافت همرشدی و نبود بافت جانشینی در آندرادیت و پیروکسن، گویای تشکیل شدن این کانی¬ها به صورت همزمان است. این مجموعه کانیایی در فشار بخشی بالای آب متبلور شده که بین ۹/۰-۸/۰ فشار کل را شامل می¬شود. بالا بودن فشار بخشی آب مطمئناً ناشی از ورود سیال آبگین از طرف توده گرانیتی به سنگ در برگیرنده بوده است.