سنگ نگاری، زمین شیمی و خاستگاه زمین ساختی سنگ های آتشفشانی ترشیری شمال چاه گنبد (شمال خاوری سه چنگی، بلوک لوت)

چکیده مقاله

منطقه¬ چاه‌گنبد در¬ جنوب باختری خور¬ (شمال بلوک لوت)، دارای برونزدهای گسترده‌ای از سنگ¬های آتشفشانی¬ بازی/حدواسط تا اسیدی شامل ¬آندزیت/آندزیت بازالتی، تراکی‌آندزیت،¬ داسیت، ریولیت¬، پرلیت، توف و ایگنمبریت است.¬¬ پلاژیوکلاز، سانیدین، ¬پیروکسن، هورنبلند، بیوتیت¬ و کوارتز کانی‌های رایج این سنگ‎‌ها هستند. بافت¬‌های پورفیریتیک¬، هیالوپورفیریتیک، گلومروپورفیریتیک¬، پویی¬کیلیتیک¬، پرلیتی¬، اسفرولیتی و غربالی در آنها دیده می‌شود. شواهد عدم تعادل مثل بافت غربالی و منطقه¬بندی شیمیایی در پلاژیوکلاز¬،¬ کناره اپاکی شده در هورنبلند و بیوتیت¬،¬ کناره‌ گرد شده و یا ¬خلیجی در کوارتز و سانیدین نیز در این سنگ¬ها یافت می¬شود. سنگ¬های یاد شده، دارای سرشت کالک‌آلکالن و اغلب پتاسیم متوسط تا بالا و شوشونیتی هستند. در الگوهای عناصر کمیاب و نمودارهای عنکبوتی، غنی‌شدگی در LREE¬ و LILE نشانه تشکیل آنها در حاشیه‌ قاره¬ای فعال است. غنی¬شدگی در عنصرهای LIL¬ نسبت به ¬HFS را بروز می¬دهند که از ویژگی‌های مناطق فرورانش و پسابرخورد است. روی نمودارهای تکتونوماگمایی، این سنگ‌ها در قلمرو کمان قاره‌ای نابالغ قرار می‌گیرند. شواهد سنگ‌شناسی و زمین‌شیمیایی نشان می‌دهد سنگ‌های بازیک/ حدواسط منطقه احتمالاً پیامد ذوب بخشی گوشته لیتوسفری غنی شده توسط مؤلفه‌های فرورانش (سیال‌ها و مذاب) آزاد شده از ورقه اقیانوسی فرورونده و سنگ‌های اسیدی حاصل ذوب بخشی پوسته قاره‌ای باشند. می‌توان گفت سنگ‌های یاد شده در یک پهنه پسابرخوردی و طی نازک شدگی لیتوسفر قاره‌ای در بلوک لوت، پدید آمده‌اند. این فرآیندها، شاید پیامد بالا آمدگی استنوسفر و قطعه‌شدگی لیتوسفر باشد که منجر به نازک‌شدگی لیتوسفر، ذوب گوشته لیتوسفری زیر قاره‌ای و در نهایت ذوب بخشی پوسته شده است.