طراحی مدل مفهومی توسعۀ فرهنگ بازی‌های بومی- محلی در مدارس ابتدایی خراسان رضوی

چکیده مقاله

ژوهش حاضر با هدف توسعۀ فرهنگ بازی‌های بومی- محلی در مدارس ابتدایی، به ارایۀ یک مدل با روش پژوهش کیفی و ماهیت اکتشافی پرداخته است. بدین‌ منظور از نظریۀ داده‌بنیاد استفاده شد. جامعۀ آماری پژوهش، کلیۀ خبرگان در امر تربیت‌بدنی و ورزش مدارس ابتدایی و بازی‌های بومی – محلی بود. از طریق مصاحبه با چهارده نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند اشباع نظری حاصل شد. به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. برای تعیین پایایی بین کدگذاران از روش ضریب توافق درصدی استفاده شد. نتایج پژوهش نشان‌دهندۀ 30 مقولۀ محوری بود که از طریق ترکیب 112 مفهوم اولیه بدست آمد. عوامل علی (افزایش آمادگی جسمانی، آموزش مهارت‌های اجتماعی، عدم نیاز به امکانات و مهارت خاص، فعالیت‌های مدارس در زمینۀ فرهنگی، عدم رعایت اخلاق ورزشی و جلوگیری از رفتار منفی)، عوامل زمینه‌ای (رسانه‌های گروهی، امکانات و زیرساخت‌ها و تشکل‌ها)، عوامل مداخله‌گر (عوامل محیطی، جوسازی و مداخلات رسانه، عوامل فرهنگی-اجتماعی، عوامل سازمانی، عوامل اقتصادی و فقدان قوانین و آئین نامه‌های مشخص)، راهبردها (آموزش و پژوهش، سیاست‌گذاری، نظارت قانونی و قضایی بر رسانه، حمایت، فرهنگ‌سازی، نحوۀ اجرای بازی‌های بومی و محلی، سازمانی، تخصیص منابع مالی و تجهیزات و استعدادیابی) و پیامدها (رشد جسمانی و سواد حرکتی، تقویت شاخصه‌های مثبت روانی و اجتماعی، کاهش و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و روانی، بهبود و ارتقاء فرهنگی و رشد اخلاق ورزشی) معرفی شد. بهره‌گیری از مدل ارائه شده در پژوهش حاضر می‌تواند با توسعۀ بازی‌های بومی محلی در مدارس ابتدایی، مؤلفه‌های آمادگی جسمانی و رشد حسی حرکتی دانش‌آموزان را تسهیل کند.