صورت¬ خدا بودن انسان در ادبیات ادیان ابراهیمی و ایده برابری بنیادین؛مطالعه موردی اندیشه جان لاک

چکیده مقاله

صورت گونگی انسان نسبت به خدا، در ادبیات مقدس ادیان ابراهیمی از جمله اسلام مشترک است و در ادبیات فارسی نیز به چشم می¬خورد. مساله اینست که با وجود این اشتراک، اندیشه¬ها و در نتیجه الگوهای متفاوتی از فرهنگ و آیین، خانواده، سیاست و مالکیت در بین پیروان این ادیان شکل گرفته و تحول یافته است که ناشی از تفاسیر متفاوت قدیم و جدید از این رابطه خَلقی انسان با خدا و به دنبال آن مسائل بنیادینی همچون نسبت آدم و حوا، هبوط، زندگی زن و مرد و فرد و جمع در زمین/دنیا و...است. به ویژه ایده صورت¬گونگی، مبنای برابری یا نابرابری بنیادین و از جمله تحول امرسیاسی بوده است. این مقاله ضمن اشاره به این ادبیات مشترک ادیان، به مطالعه موردی اندیشه جان لاک می¬پردازد که چگونه تلاش کرده است با بحث¬های الهیاتی متکی بر صورت گونگی، ایده برابری بنیادین انسان¬ها را تصویرکند و بنیانی الهیاتی برای برابری در حق شهروندی و نظم سیاسی مبتنی بر رضایت فراهم آورد. روش توصیفی و تفسیری مقاله، از نظریه تاریخ مفهومی راینهارت کوزلک و از ادبیات جرمی والدرون به عنوان چارچوب نظری بهره برده است. این پژوهش نشان می¬دهد که برخلاف تصور برخی سکولارها، مهم¬ترین بنیان¬گذاران تجدد سیاسی بی¬نیاز از الهیات نبوده¬اند. همچنین قرابت ادیان ابراهیمی امکان انتقال تجارب معرفت شناختی و روش شناختی در بین آن¬ها را فراهم می¬کند. این مقاله می¬تواند فرصت مطالعات مقایسه¬ای و انتقادی برای بررسی چرایی تفاوت تفاسیر الهیاتی و سیاسی در بین متفکران ادیان ابراهیمی با وجود اشتراک در چنین ایده¬هایی را فراهم کند