تحلیل الگوها و روابط فضایی استقرار مرغداری‌های صنعتی در استان خراسان رضوی

Abstract

شناخت الگوی استقرار و روابط فضایی واحدهای مرغداری صنعتی، به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تأمین پروتئین حیوانی و امنیت غذایی، برای برنامه‌ریزی فضایی و مدیریت پایدار این صنعت اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف این پژوهش، تحلیل الگوی فضایی استقرار مرغداری‌های صنعتی در استان خراسان رضوی و تبیین نقش عوامل موثر در شکل‌گیری این الگو است. داده‌های پژوهش شامل واحد مرغداری صنعتی در سال 1403 و مجموعه‌ای از متغیرهایطبیعی، زیرساختی و جمعیتی است. برای تحلیل الگوی فضایی از شاخص میانگین نزدیک‌ترین همسایه، تراکم کرنل و بیضی انحراف استاندارد و برای بررسی روابط میان متغیرها از ضریب همبستگی اسپیرمن و مدل هاردل فضایی استفاده شده است. نتایج نشان داده¬اند که الگوی استقرار مرغداری‌ها به‌شدت خوشه‌ای و معنادار بوده است (ANN=0.316, p<0.0001) و تمرکز اصلی فعالیت‌ها در امتداد محورهایارتباطی و پیرامون مراکز جمعیتیشکل‌گرفته است. تحلیل تراکم کرنل و بیضی انحراف استاندارد نیز وجود ساختار فضایی قطب-محور و جهت‌دار را تأیید کرده¬اند. نتایج همبستگی اسپیرمن نشان داده¬اند که تراکم مرغداری‌ها با تراکم جمعیت همبستگی مثبت و با فاصله از جاده، فاصله از شهر، فاصله از کارخانه‌های خوراک دام، دما و شیب همبستگی منفی داشته است. نتایج مدل هاردل فضایی نشان داده¬اند که در مرحله استقرار مرغداری‌ها، تراکم جمعیت قوی‌ترین اثر مثبت را دارد (73/46)، درحالی‌که فاصله از کارخانه‌های خوراک دام(41/1-)، دما (20/1-) و فاصله از شهر (13/1-) مهم‌ترین اثرات منفی را بر احتمال استقرار دارند. در مرحله شدت تراکم فعالیت نیز فاصله از جاده (40/1-)، فاصله از کارخانه‌های خوراک دام (02/1-) و دما (79/0) بیشترین اثر منفی و معنادار را نشان دادند.