آنالیز ترانسکریپتومی برای شناسایی ژن‌ها و مسیرهای مولکولی مرتبط با اثر محافظتی کروسین زعفران بر سمیت کبدی ناشی از تریپتولید

Abstract

تریپتولید، با وجود خواص درمانی ارزشمند، به دلیل سمیت کبدی کاربرد بالینی محدودی دارد. کروسین، ترکیب فعال زعفران و یک آنتی اکسیدان طبیعی قوی، اثرات محافظتی قابل‌توجهی در برابر آسیب‌های کبدی نشان داده است. هدف این مطالعه، شناسایی ژن‌ها و مکانیسم‌های مولکولی اثر محافظتی کروسین در برابر سمیت کبدی تریپتولید، از طریق تحلیل مجدد داده‌های RNA-Seq با شماره دسترسی GSE202175 در پایگاهNCBI با استفاده از نرم‌افزار تحت وب iDEP انجام شد. در این آزمایش موش‌ها به‌طور تصادفی در سه گروه و هر گروه ۴ تکرار تقسیم شدند: گروه کنترل: سالین نرمال (NC)، گروه دریافت کننده تریپتولید با دوز متوسط (۳۰۰ میکروگرم بر کیلوگرم؛ MTP) و گروه دریافت کننده تریپتولید با دوز متوسط (۳۰۰ میکروگرم بر کیلوگرم همراه با کروسین ۱۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم؛ MTP+CR) .تیمارها به مدت هفت روز به‌صورت گاواژ خوراکی روزانه انجام شد. پس از تحلیل بیان افتراقی ژن‌ها با روش DESeq2 و خوشه‌بندی k-means، نتایج نشان داد از مجموع 18248 ژن شناسایی شده، تعداد ژن‌های بیان متفاوت برای همه مقایسه‌ها، به‌ترتیب 2329 و 2261 ژن‌های با بیان بالا و پائین بودند. نتایج غنی‌سازی مسیرهای زیستی (KEGG) نشان داد که مسیرهای مرتبط با، مسیرهای متابولیکی، بیوسنتز هورمون‌های استروئیدی، متابولیسم رتینول، سرطان‌زایی شیمیایی – اتصال مواد شیمیایی به DNA، متابولیسم اسید آراشیدونیک، متابولیسم اسید لینولئیک، متابولیسم داروها – سایر آنزیم‌ها، بیوسنتز اسیدهای صفراوی اولیه، متابولیسم ترکیبات خارجی (زنوبیوتیک‌ها) توسط سیتوکرومP450، بیوسنتز استروئیدها، تشکیل تله‌های خارج‌سلولی نوتروفیل (NETs)، لوپوس سیستمیک، به‌طور معناداری غنی‌سازی شده‌اند. کروسین با تثبیت و تنظیم مسیرهای متابولیسم دارو، سموم و واسطه‌های التهابی، نقش حفاظتی مؤثری در برابر سمیت کبدی تریپتولید ایفا می‌کند و وضعیت سلولی کبد را به حالت طبیعی نزدیک نموده است. این یافته‌ها مکانیسم محافظتی کروسین در برابر سمیت کبدی ناشی از تریپتولید را تأیید کرده و آن را به‌عنوان راهبردی مؤثر برای کاهش عوارض جانبی داروهای سمی معرفی می‌کنند.