تأثیر افزودن کنجاله گلرنگ، مولتی آنزیم و اسیدی‎ فایر بر عملکرد رشد و ریخت‎ شناسی روده جوجه‎ های گوشتی

چکیده مقاله

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: در سالیان اخیر، افزایش قیمت شدید مواد خوراکی نهاده‎های متداول خوراک طیور و بعضاً کمبود آن‎ها، از جمله مشکلات مرغ‎داران هستند. به‎همین دلایل، یافتن منابع خوراکی به‎ویژه پروتئینی جهت استفاده در خوراک طیور، از اهمیت به‎سزایی برخوردار است. گلرنگ یکی از دانه‎های روغنی با سطح کشت نسبتا بالا در ایران است. کنجاله گلرنگ می‎تواند به‎عنوان جایگزین مناسبی برای کنجاله سویا در تغذیه طیور مورد توجه باشد. کنجاله گلرنگ به‎‎لحاظ ارزش غذایی دارای فیبر خام بالاتر و ارزش انرژی‎زایی پایین‎تری نسبت به سایر کنجاله‎های دانه روغنی است که دلیل محدودیت استفاده از آن در جیره طیور است. برای غلبه بر این مسئله، افزودن مولتی آنزیم یا اسیدی‎فایر به‎عنوان افزودنی برای افزایش ارزش غذایی پیشنهاد شده‎است. مولتی‎آنزیم می‎تواند با کمک به تجزیه فیبر جیره، گوارش‎پذیری کنجاله گلرنگ را افزایش دهد. مولتی‎آنزیم اندوپاور دارای مخلوطی از آنزیم‎های فعال آلفا گالاکتوزیداز، گالاکتوماناز، زایلاناز، و بتاگلوکاناز است که از قارچ آسپرژیلوس نیجر و به‎روش تخمیری تولید می‎شود. این آنزیم‎ها با تجزیه و تخریب بعضی ترکیبات غیرنشاسته‎ای و فیبر نامحلول به افزایش گوارش‎پذیری کمک می‎کنند. اسیدی‎فایر نیز با تغییر اسیدیته مجرای گوارشی و تاثیر بر رشد پرزها روده باعث فراهم‎آوردن زمینه گوارش بیشتر مواد خوراکی می‎شوند. بنا بر این، هدف از این پژوهش ارزیابی اثر استفاده از کنجاله گلرنگ، مولتی‎آنزیم و اسیدی‎فایر در جیره جوجه‎های گوشتی بر عملکرد رشد، شاخص‎های بیوشیمیایی خون، و ریخت‎شناسی روده این پرندگان بود. مواد و روش‎ها: به‎ منظور بررسی اثر کنجاله گلرنگ، مولتی ‎آنزیم و اسیدی‎ فایر بر عملکرد رشد و ریخت‎ شناسی روده جوجه‎ های گوشتی، آزمایشی با تعداد 495 قطعه جوجه نر یک‎روزه در قالب طرح کاملاً تصادفی با آرایش فاکتوریل 2×2 ×2 و یک شاهد شامل 9 تیمار، 5 تکرار و 11 جوجه در هر تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو سطح کنجاله گلرنگ (7/5 و 15 درصد) و دو سطح با و بدون مکمل مولتی ‎آنزیم یا اسیدی فایر بود. برنامه دما، رطوبت، و واکسیناسیون جوجه ‎های گوشتی در طی دوره پرورش مطابق با پیشنهادات سویه بود. برنامه تغذیه در قالب سه دوره آغازین (10-1 روزگی)، رشد (24-11 روزگی) و پایانی (42-25 روزگی) اجرا شد. در پایان هر دوره پرورش (آغازین، رشد و پایانی)، صفات عملکردی و در پایان آزمایش (42 روزگی) شاخص‎ های بیوشیمیایی خون، وزن اندام ‎ها و ریخت‎ شناسی روده جوجه‎ های گوشتی بررسی شدند. شاخص ‎های بیوشیمیایی مورد مطالعه شامل غلظت ‎های گلوکز، کلسترول، تری‎ گلیسرید، LDL، HDL پروتئین کل، اسید اوریک و فعالیت آنزیم‎ های آسپارتات آمینوترانسفراز و آلانین آمینوترانسفراز در خون جوجه‎ های گوشتی بودند. شاخص‎ های ریخت ‎شناسی روده شامل ارتفاع پرز، عرض پرز، عمق کریپت، و نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت مورد ارزیابی قرار گرفتند. در پایان، داده ‎ها با مدل آنالیز واریانس دوطرفه در قالب فاکتوریل و طرح کاملاً تصادفی با نرم ‎افزار SAS مورد تجزیه آماری قرار گرفتند. میانگین‎ ها با آزمونه توکی-کرامر مورد مقایسه قرار گرفتند و اختلاف معنی ‎داری در سطح 0/05 مورد مقایسه قرار گرفت. یافته‎ها: تغذیه جیره حاوی 15 درصد کنجاله گلرنگ، مکمل‎ شده با مولتی آنزیم و اسیدی‎ فایر در دوره آغازین، وزن روزانه و مصرف خوراک جوجه‎ های گوشتی را کاهش و ضریب تبدیل خوراک را افزایش داد. در دوره رشد، افزایش وزن روزانه در گروه تغذیه ‎شده با 15% کنجاله گلرنگ در مقایسه با شاهد افزایش یافت (0/05 > P) و میزان مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک در تیمار شاهد در مقایسه با سایر تیمارها کاهش یافت. میزان فعالیت آنزیم ‎های GOT و GPT، و غلظت‎ های پروتئین تام، اسید اوریک و گلوکز در تیمار کنجاله گلرنگ همراه با اسیدی‎ فایر و مولتی ‎آنزیم در مقایسه با شاهد افزایش یافتند (0/05 > P). غلظت‎ های تری‎ گلیسرید و کلسترول خون تیمار 15% کنجاله گلرنگ و اسیدی‎ فایر و 15% کنجاله گلرنگ به ‎همراه اسیدی‎ فایر و مولتی آنزیم در مقایسه با شاهد کاهش یافتند. ارتفاع پرز، عمق کریپت و نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت در تیمار 15% کنجاله گلرنگ همراه با اسیدی‎ فایر و مولتی ‎آنزیم نسبت به شاهد افزایش یافتند (0/05 > P). پژوهش ‎های پیشین نیز نشان می ‎دهند که افزودن ترکیبات اسیدی‎ فایر به جیره جوجه گوشتی باعث بهبود افزایش وزن، کاهش ضریب تبدیل خوراک، و در مواردی باعث کاهش شاخص ‎های خونی و ریخت‎ شناسی روده جوجه گوشتی می ‎شود. در مواردی، افزودن اسیدی‎ فایر به آب جوجه گوشتی نیز باعث بهبود عملکرد جوجه گوشتی گردید. نتیجه‎گیری کلی: نتایج نشان می ‎دهند که افزودن 15% کنجاله گلرنگ به‎ همراه مولتی‎ آنزیم و اسیدی ‎فایر سبب بهبود شاخص‎ های خونی و بافت‎ شناسی دستگاه گوارش شد. بنا بر این، راندمان گوارش و جذب مواد مغذی افزایش می‎ یابد و منجربه افزایش سرعت رشد و افزایش وزن بدن پرندگان می‎ شود.