اثر برخی عوامل محیطی درونی و بیرونی بر ویژگی‌های آماری رکوردهای روز آزمون شیر گاوهای شیری ایران

چکیده مقاله

هدف از این پژوهش، ارزیابی اثر برخی عوامل محیطی درونی و بیرونی بر تعدادی از ویژگی‌های آماری رکوردهای روز آزمون شیر در گاوهای شیری ایران بود. بدین منظور، از تعداد 11.723.100 رکورد روز آزمون شیر جمع‌آوری شده از 777.991 رأس گاو شیری در 579 گلّه استفاده گردید. ویژگی‌های آماری رکوردهای روز آزمون شیر عبارت بودند از کمینه (Min)، بیشینه (Max)، میانگین (Mean)، انحراف معیار (SD)، ضریب تغییرات (CV)، صدک بیست و پنجم (P25)، صدک هفتاد و پنجم (P75) و دامنه‌ی میان چارکی (IQR) که ابتدا مقادیر آن‌ها برای هر یک از گاوها محاسبه، و سپس توسّط یک مدل خطّی آنالیز شدند و میانگین حدّاقل مربّعات (LSM) ویژگی‌های مزبور برای برخی عوامل محیطی درونی و بیرونی محاسبه گردید. نتایج نشان داد گاوهای شیری استان چهارمحال و بختیاری، بیشترین و کمترین LSM را برای ویژگی‌های Min، Max، Mean، P25 و P75 دارند. استان‌های کردستان و گیلان به‌ترتیب بیشترین و کمترین LSM را برای SD دارا بودند در حالی که کمترین LSM برای CV و IQR در استان مرکزی مشاهده شد. بیشترین LSM برای Min و P25 متعلّق به گاوهای شکم اوّل و برای سایر ویژگی‌های آماری، بیشترین LSM در گاوهای شکم سوّم وجود داشت. به‌جز SD و CV، گاوهای اصیل هلشتاین برای سایر ویژگی‌های آماری، بیشترین LSM را نسبت به گاوهای زینه دارا بودند (05/0P<). یافته‌ها همچنین نشان داد گاوهایی که در فصل پاییز زایش می‌نمایند، بیشترین LSM را برای Min، Mean و P25 دارند در حالی که گاوهای زایش کرده در فصل زمستان، برای سایر ویژگی‌های آماری، دارای بیشترین LSM هستند.