مساله حمایت از کالای وطنی در مشهد اوایل دوره پهلوی با تکیه بر عقاید حاج غلامعلی اسکوئی

چکیده مقاله

از اواسط دوره قاجار منسوجات تولیدی ایران با چالش رقابت محصولات فرنگی مواجه شدند. رقابتی نابرابر که تولیدکنندگان داخلی تضعیف و محصولات وطنی به تدریج جای خود را به منسوجات فرنگی دادند. حمایت از کالای وطنی یکی از راهکارهای حمایت از تولیدات داخلی بود. شرکت اسلامیه اصفهان با همین هدف به تولید و فروش منسوجات پرداخت و مطبوعات تبلیغات را در این راستا تا دوره پهلوی ادامه دادند تا در اواسط حکومت پهلوی اول با انحصار تجارت خارجی در دست دولت دوره جدیدی از حمایت تولید داخلی شروع شد. تاکنون درباره حمایت از کالاهای وطنی در مشهد پژوهشی صورت نگرفته و مشخص نیست در این شهر چه اقدامات و رویکردی در زمینه حمایت از کالاهی وطنی اتخاذ شده است. از این¬رو پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به سئوالاتی است که وضعیت و اقدامات عملی برای حمایت از کالاهای وطنی در مشهد را از اواخر دوره قاجار تا اواسط دوره پهلوی را نشان دهد. پژوهش حاضر نشان داد در مشهد تحت تاثیر شرکت اسلامیه اصفهان، انتشار کتاب لباس التقوی، سخنرانی¬های سیدمحمدآقا و تبلیغات نشریه ادب حمایت از کالای وطنی شروع شد. پس از انقلاب مشروطه با تاسیس شرکت اتفاقیه یزدی¬ها و تبلیغات مطبوعاتی این روند ادامه یافت. در اوایل دوره پهلوی تبلیغات روزنامه بهار و تلاش حاج غلامعلی اسکویی در تاسیس شرکت ترویج امتعه وطنی و سپس ایجاد مغازه ترویج امتعه وطنی بسیار موثر بر روند وطن¬گرایی در مصرف منسوجات داخلی بود. اسکوئی با نگارش مقالاتی در سال 1308ش. به تشریح و تبین علل رکود تولید وطنی و غلبه واردات خارجی پرداخت و راهکاری عملی نظیر تشکیل شرکت و ارجحیت خرید کالاهای وطنی را مطرح کرد.