ترجمه¬های اداری، تجاری و مطبوعاتی در مشهد از اواخر دوره قاجار تا اواسط دوره پهلوی

چکیده مقاله

ترجمه شیوه¬ای از انتقال مطلب و محتوا از زبانی به زبان دیگر است. اگرچه سابقه ترجمه بسیار زیاد است و به دوره باستان می¬رسید ولی برخی از ترجمه¬ها بنا به اقتضای زمان و در قرن اخیر توسعه پیدا کرده است. ترجمه¬های اداری مالی، تجاری و مطبوعاتی از دوره قاجار بخاطر توسعه ارتباطات افزایش یافت و تا اوایل دوره پهلوی به بخشی مهمی از ترجمه تبدیل شد. مشهد به عنوان یکی از شهرهای مهم ایران جایگاه مهمی در ساختار اداری، تجاری و مطبوعاتی داشت و این سابقه توام با ترجمه بود که آن¬را به دنیای خارج متصل می¬کرد. در این مقاله سابقه ترجمه¬های اداری، تجاری و مطبوعاتی در مشهد از اواخر دوره قاجار تا اوسط دوره پهلوی مورد بررسی قرار می¬گیرد تا مشخص شود هر یک از این ترجمه¬ها چگونه و به چه دلایلی رشد کردند؟ و چه کسانی نقش مترجم را ایفاء می¬کردند؟ سرنوشت این مترجمان چه شده است؟ پژوهش حاضر که با تکیه بر مطبوعات چاپ مشهد و اسناد انجام گرفت نشان داد مترجمان اداری و تجاری در مشهد که عموما از ارامنه بودند، با وجود سودمندی فعالیت¬شان به مترجمان بزرگ تبدیل نشدند ولی مترجمان مطبوعاتی نظیر محمدپروین گنابادی، محمدعلی نخستین و سید محمد سجای که در سال¬های 1307-1309ش. با روزنامه¬های بهار همکاری نمودند، سپس با کسب تجربه در دهه¬های بعد به ترجمه کتاب رو آوردند و ترجمه را به شکل علمی تکمیل کردند.