بررسی 8 دهه فعالیت انجمن¬ها و شوراهای محلی مشهد و چالش¬های قانونی آن

چکیده مقاله

انجمن¬ها و شوراهای محلی از نهادهای مردمی بودند که در پایین ترین سطح مشارکت مردمی شکل گرفتند و از سال 1324ش. تاکنون با فراز و نشیب¬هایی به فعالیت خود ادامه داده¬اند. سپس قوانین مربوط به آنها در سال 1329ش. تصویب شد در دهه¬های بعد شهربانی مجوز فعالیت برای آنها صادر می-کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی شوراهای محلی جای انجمن¬ها را گرفتند و حدود یک دهه فعالیت کردند. در دو دهه اخیر شورایاری محلات و شورای اجتماعی محلات به وجود آمدند. پژوهش حاضر به دنبال آن است جایگاه قانونی این نهاد مردمی را مشخص سازد. این پژوهش از نوع پژوهش¬های تاریخی براساس گزارش اسناد و مطبوعات به شیوه توصیفی- تحلیلی نوشته شده¬است. دستاورهای پژوهش نشان داد انجمن¬های محلی مشهد چهار پنج سال قبل از تصویب قانون ده، روستا، شهر در سال 1329ش. فعالیت خود را شروع کرده بود. حزب ایران نوین نیز ساختار منظمی برای انجمن¬های محلی به وجود آورد. با پیروزی انقلاب اسلامی و تصویب قانون اساسی و قوانین تشریحی آن در سال 1358ش. علیرغم ذکر شورای محلی و انجمن¬های محلی جایگاه این نهاد مردمی در نظام شورایی کمرنگ و سپس در قانون سال 1375ش. به کلی حذف شد. به همین جهت هرگونه مشارکت مردمی براساس انتخابات با نام شورایاری و شورای اجتماعی محلات وجاهت قانونی نیافت. این امر باعث شد در مشهد شوراهای اجتماعی به عنوان زیرمجموعه ساختار اداری شهرداری به فعالیت خود ادامه دهند که براساس انتخابات عمومی نیست و اعتبار انجمن¬های محلی را پیدا نکرده¬است.