بررسی چالش‌های مدرسه شوکتیه نسوان در بیرجند از 1300 تا 1314 ش.

چکیده مقاله

مدارس نوین از پدیده‌های فرهنگی ایران اواخر دوره قاجار بودند که با وجود چالش‌های متعدد بعد از انقلاب مشروطه گسترش یافتند و حتی در برخی مناطق دورتر نظیر بیرجند نیز دایر شدند. مدرسه شوکتیه اولین مدرسه نوین بیرجند بود که در سال 1325ق. تاسیس شد. پانزده سال پس از آن اولین مدرسه دخترانه بیرجند با نام شوکتیه نسوان دایر شد که مشکلات بیشتری نسبت به مدرسه پسرانه داشت. تاکنون درباره مشکلات مختلف این مدرسه تحقیقی صورت نگرفته است. از اینرو پژوهش حاضر با تکیه بر اسناد مرکز اسناد آستان قدس رضوی مهمترین چالش‌های اولین مدرسه دخترانه بیرجند را در 14 سال اول فعالیتش با روش پژوهش تاریخی به شیوه توصیفی- تحلیلی انجام می شود تا به سئوالات پژوهش پاسخ دهد. مهمترین چالش‌های مدرسه شوکتیه نسوان چه بود؟ چالش‌های شوکتیه نسوان از کجا نشات می‌گرفت؟ و چگونه حل شد؟ پژوهش حاضر نشان داد چالش فرهنگی، مالی و اداری مهمترین مشکلات شوکتیه نسوان بود. شوکت‌الملک دوم، والده سرکار و برخی از علما نقش مهمی در حل مشکلات شوکتیه نسوان ایفا کردند. فقدان نیروی متخصص بومی چالش دیگری بود که با استخدام مدیره‌هایی چون طوبی محمودی، حکیم الهی و شاهزاده ابوالملوکی حل شد. مدیران غیربومی به خاطر عدم دریافت به موقع حقوق دچار مشکلات مالی مختلف شدند. استخدام معلمه‌هایی برای تدریس زبان فرانسه چالش دیگری بود که به استخدام زنان روسی منجر شد. ساختار ضعیف مالی و ناهماهنگی در پرداخت حقوق مدیران و معلم‌ها و ناآشنایی برخی معلمان بومی با ساختار آموزشی دیگر چالش‌های آموزشی شوکتیه نسوان بود که پس از ادغام این مدرسه در مدارس دولتی کاهش یافت.