درشکه¬چی¬های مشهد در تقابل با مدرن¬سازی حمل و نقل در دوره پهلوی

چکیده مقاله

درشکه یکی وسایل حمل و نقل درون شهری قبل از گسترش حمل و نقل موتوری در مشهد بود که از اواخر دوره قاجار تا اواسط دوره پهلوی نقش مهمی در ارتباط درون شهری ایفاء کرد. درشکه¬چی¬ها به عنوان رانندگان درشکه ساختار اجتماعی و صنفی منسجمی داشتند و به همراه مالکان، کارگران و صاحبان حرفه¬های مرتبط با آن از نفوذ قابل توجهی در شهر برخوردار بودند که به ورود وسایل نقلیه موتوری واکنش نشان دادند. از اوایل دوره پهلوی که اتوبوس و سپس تاکسی در مشهد شروع بکار کردند، درشکه¬چی¬ها با این مدرن¬سازی مخالفت کردند. امری که باعث تاخیر در فعالیت وسایل نقلیه موتوری عمومی شد و کنار گذاشتن آنها از ساختار حمل و نقل درون شهری مشهد تا اواخر دوره پهلوی به یک چالش تبدیل شد. این پژوهش با تکیه بر مطبوعات و اسناد تلاش دارد به صورت توصیفی- تحلیلی وضعیت درشکه¬چی¬های مشهد را در تقابل با مدرن¬سازی حمل و نقل بررسی می¬کند. نتیجه پژوهش نشان داد ساختار منسجم، تعداد زیاد درشکه¬چی¬ها، حرفه¬های وابسته به آن و تولید داخلی بودن باعث مقاومت درشکه¬چی¬ها در تقابل با مدرن¬سازی وسایل نقلیه موتوری جدید شد، ولی گسترش شهر، افزایش وسایل نقلیه موتوری، کاهش کیفیت درشکه¬ها و سرعت کُند آنها باعث شد علیرغم نیم قرن مقاومت نتواند جایگاهشان را در ساختار حمل و نقل شهری مشهد حفظ کند.