چالش ها و ظرفیت روخانه های محلی برای تأمین آب جوامع کوچ رو درسایه تغییر اقلیم ، مطالعه موردی : منطقه عشایری سرکل نهبندان

Abstract

تغییر اقلیم به عنوان یکی از مهمترین چالشهای محیطی قرن بیست ویکم، تأثیرات قابل ملاحظه ای بر کمیت و کیفیت منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک ایران برجای گذاشته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی چالشهای بنیادین مرتبط با بهره برداری از رودخانه های فصلی در تأمین منابع آب جوامع کوچ رو، در بستر تشدید تغییرات اقلیمی انجام شده است. بدین منظور از داده های واقعی و بلندمدت ثبت شده در منطقه عشایری سرکل نهبندان استفاده گردید. جوامع عشایری این منطقه، با وجود ویژگیهای اقلیمی خشک و بارش اندک، وابستگی شدیدی به منابع آب سطحی دارند و طی دهه های اخیر در اثر کاهش بارندگی ها و استمرار خشکسالی، با تهدیدهایی همچون تضعیف معیشت سنتی و افزایش تمایل به مهاجرت ناخواسته مواجه شده اند . در این مطالعه، پاسخهای هیدرولوژیکی بلندمدت حوضه آبخیز سرکل مورد تحلیل قرار گرفت و تغییرات ساختار ی–معیشتی جوامع عشایری و نیازهای آبی آ نها در شرایط تنش آبی ارزیابی شد. یافته ها نشان میدهد که با وجود تشدید خشکسالی ها و تغییرات کاربری اراضی، احداث مخازن ذخیرهای به منظور ذخیره سازی برون سالی روانآبها ضرورتی اساسی برای افزایش تاب آوری جوامع کوچ رو به شمار می رود. این رویکرد می تواند از طریق تقویت تغذیه آ بهای زیرزمینی، حفظ رطوبت خاک و کاهش جا به جایی رسوبات، به عنوان راهکاری مؤثر، علمی و قابل اجرا در مدیریت پایدار منابع آب جوامع کوچ رو، به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک، مورد بهرهبرداری قرار گیرد .