ویژگی¬های سنگ¬نگاری و ژئوشیمی الیوین بازالت¬های منطقه پدران (جنوب خاور بیرجند)

چکیده مقاله

الیوین بازالت های منطقه پدران در حاشیه جنوب خاوری روستای پدران، 40کیلومتری جنوب خاور بیرجند و در حاشیه خاوری بلوک لوت رخنمون دارد. کانی¬های سازنده آن ها شامل فنوکریست های الیوین و زمینه ریزدانه دربردارنده پیروکسن، پلاژیوکلاز و کانی کدر است. این سنگ ها بر پایه ویژگی های ژئوشیمیایی عناصر اصلی، ماهیت آلکالن(نزدیک به ساب آلکالن) دارند. کانی¬های نورماتیو شامل دیوپسید، آنورتیت، آلبیت، ارتوز، الیوین، نفلین، مگنتیت و ایلمنیت می باشند. حضور نفلین نورماتیو، نداشتن کوارتز و همچنین هیپرستن، ماهیت آلکالن نمونه¬ها را تأیید می¬نماید. در بازالت های پدران، عناصر با قدرت میدان بالا (HFSE) مانند Nb، P،Zr و Ti بی¬هنجاری منفی نشان می¬دهند که بیانگر تشکیل ایـن سـنگ¬ها درمنـاطق فـرورانش اسـت. الگوی عناصر خاکی نادر آن ها، نشان دهنده غنی شدگی عناصر خاکی نادر سبک(LREE) نسبت به عناصر خاکی نادر سنگین(HREE) می باشد. نمودارهای تعیین محیط زمین ساختی با بهره گیری از برخی عناصر کمیاب نشان داد که نمونه ها در قلمرو بازالت های کالک آلکالن جای گرفته اند. مقادیر بالای MgO (03/10-52/9) Mg# (68/62-29/53) و همچنین مقدار نسبتاً بالای Ni (ppm268-232) و Cr (ppm461-367)، در بازالت های پدران نشان دهنده این است که ماگمای سازنده آن ها از گوشته فوقانی منشاء گرفته و به صورت تفریق نیافته یا اندکی تفریق یافته، در یک جایگاه همگرا فوران نموده است.