تحلیل چالش‌ها و فرصت‌های استفاده از فناوری‌های نوین در آموزش جغرافیا

Abstract

مقاله حاضر به بررسی کاربرد فناوری‌های نوین شامل هوش مصنوعی (AI)، واقعیت مجازی (VR)، واقعیت افزوده (AR) و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) در آموزش جغرافیا می‌پردازد که با توجه به ضرورت تحول در شیوه‌های آموزشی این حوزه، اهمیت ویژه‌ای یافته است. هدف اصلی پژوهش تحلیل علمی چالش‌های زیرساختی، آموزشی، اخلاقی و فرهنگی مرتبط با این فناوری‌ها و معرفی فرصت‌های بهبود فرآیند یاددهی-یادگیری جغرافیا از طریق آن‌هاست. روش تحقیق، مرور نظام‌مند ادبیات علمی با تمرکز بر منابع منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ بوده و داده‌ها به‌صورت کیفی با استخراج تم‌های مرتبط تحلیل شده‌اند. یافته‌ها تأیید می‌کنند که فناوری‌های نوین به‌ویژه در افزایش انگیزش و توسعه مهارت‌های فضایی دانش‌آموزان تأثیرگذارند، اما نبود زیرساخت‌های کافی، کمبود آموزش تخصصی معلمان در استفاده از فناوری و نگرانی‌های حریم خصوصی مهم‌ترین موانع بهره‌برداری کامل از این فناوری‌ها هستند. این نتایج بر لزوم سرمایه‌گذاری هدفمند در زمینه زیرساخت‌های فنی، ارتقاء مهارت‌های فناوری معلمان و طراحی چارچوب‌های اخلاقی برای حفاظت از داده‌ها تأکید می‌کند و نشان می‌دهد که بهره‌برداری بهینه از فناوری‌های نوین می‌تواند تحول عمیقی در آموزش جغرافیا ایجاد کرده و زمینه توسعه پایدار این رشته را فراهم آورد.