تحلیل و شناسایی عوامل جغرافیایی و فرهنگی مؤثر بر شکل‌گیری و گسترش پدیده قاچاق مواد مخدر در جنوب استان کرمان با تأکید بر ابعاد امنیتی و اجتماعی

Abstract

زمینه و هدف: قاچاق مواد مخدر یکی از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی و اجتماعی جنوب استان کرمان است که به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و هم‌جواری با استان‌های مرزی سیستان و بلوچستان و هرمزگان، به‌عنوان کریدور اصلی انتقال مواد مخدر شناخته می‌شود. هدف پژوهش حاضر، تحلیل فضایی و شناسایی عوامل جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی مؤثر بر شکل‌گیری و گسترش قاچاق مواد مخدر در این منطقه با رویکردی امنیتی و اجتماعی است. روش‌ پژوهش: روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی و پیمایشی است. داده‌ها با پرسش‌نامه محقق ساخته از ۳۰۰ نفر از افراد بومی شهرستان‌های جنوبی استان کرمان جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با آزمون تی تک نمونه و ضریب همبستگی پیرسون انجام گردید. یافته‌ها: موقعیت جغرافیایی منطقه از جمله وسعت استان، مسیرهای ترانزیت، وجود دشت‌های هموار و مجاورت با استان‌های مرزی نقش بسیار مهمی در گسترش قاچاق داشته است (۷۰٪ تأیید تأثیر زیاد). همچنین، عوامل اقتصادی و اجتماعی چون فقر، بیکاری، ضعف زیرساخت‌های امنیتی و فرهنگی، و همگرایی‌های زبانی، مذهبی و فرهنگی با استان‌های هم‌جوار به‌طور معناداری در افزایش قاچاق مؤثر بودند. برای نمونه، افزایش اعتیاد با ۸۹.۶۷٪، کمبود تجهیزات امنیتی با ۸۷٪ و مشکلات اقتصادی به‌عنوان عوامل کلیدی مطرح شدند. شاخص‌های آماری نشان‌دهنده برازش مناسب مدل مفهومی تحقیق بود. نتیجه‌گیری: قاچاق مواد مخدر در جنوب کرمان به دلیل ویژگی‌های جغرافیایی و ساختاری این منطقه اهمیت ویژه‌ای دارد و آن را از سایر مناطق مرزی متمایز می‌کند. مقابله مؤثر با این پدیده نیازمند رویکردی چندبعدی است که علاوه بر تقویت نظارت مرزی، به توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی منطقه توجه ویژه‌ای داشته باشد