تحلیل موانع فرهنگی و اجتماعی در سیاست تقسیمات کشوری با تاکید بر هویت قومی: مطالعه موردی استان سیستان و بلوچستان

چکیده مقاله

تقسیمات کشوری به‌ عنوان ابزاری کلیدی در برنامه‌ریزی‌های مدیریتی و توسعه متوازن، نقش مهمی در کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای دارد. استان سیستان و بلوچستان به ‌عنوان یکی از پهناورترین و متنوع‌ترین استان‌های ایران، با چالش‌های فرهنگی و اجتماعی در فرآیند تقسیمات استانی مواجه است. اهمیت این پژوهش در بررسی موانع فرهنگی و اجتماعی تقسیم استان از منظر جامعه محلی است که می‌تواند به درک بهتر پیامدهای احتمالی و ارائه راهکارهای مناسب کمک کند. هدف اصلی پژوهش، شناسایی و تحلیل موانع فرهنگی و اجتماعی تأثیرگذار بر تقسیم استان سیستان و بلوچستان با تاکید بر دیدگاه جامعه محلی است. سوال اصلی پژوهش این است که موانع فرهنگی و اجتماعی موثر بر تقسیم استان از دیدگاه جامعه محلی بلوچ کدامند و این موانع تا چه اندازه بر فرآیند تصمیم‌گیری‌های تقسیمات کشوری تاثیر می‌گذارند؟ پژوهش حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی و با رویکرد پیمایشی است. جامعه آماری شامل افراد بالای ۱۸ سال قوم بلوچ در شش شهرستان اصلی استان بوده که نمونه‌ای ۳۳۰ نفری با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب‌ شده است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته جمع‌آوری و با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری پارامتریک و ناپارامتریک (آزمون دوجمله‌ای، آزمون T تک نمونه‌ای و آزمون فریدمن) تحلیل ‌شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که موانع فرهنگی مانند تغییر نام استان، از بین ‌رفتن وحدت جغرافیایی و مخدوش‌شدن هویت فرهنگی، و موانع اجتماعی شامل خدمت‌رسانی ضعیف، سیستم برنامه ‌و بودجه کشور و کم‌برخورداری اجتماعی، مهم‌ترین عوامل بازدارنده تقسیم استان از دیدگاه جامعه محلی هستند. همچنین، تأثیر این موانع به‌طور معناداری بالاتر از حد متوسط ارزیابی‌ شد. نتایج پژوهش بر ضرورت توجه ویژه به موانع فرهنگی و اجتماعی در تصمیم‌گیری‌های تقسیمات کشوری تاکید دارد تا از تشدید تنش‌های قومی و اجتماعی جلوگیری شود و توسعه متوازن منطقه‌ای تحقق یابد