نهادگرایی تاریخی چهارچوبی برای بررسی عوامل مؤثر در رشد و تکوین تکنوکراسی در ایران

Abstract

تکنوکراسی مدلی از حکمرانی است که در جوامع صنعتی و به دنبال اهمیت یافتن علوم و فنون مطرح شد؛ در این سیستم حکومتی افراد دارای تخصص علمی و فنی اداره جامعه را به عهده میگیرند. در ایران عصر پهلوی نیز تحتتأثیر سیاست های صنعتی سازی زمینه ورود فن سالاران به مناصب سیاسی فراهم شد. براین اساس، مقاله حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به مبانی نظریه نهادگرایی تاریخی به تبیین نحوه عاملیت نهادها و کنشگران مؤثر در فرایند شکل گیری و رشد تکنوکراسی در ایران اختصاص یافته است. یافته های پژوهش حاکی از نقش تعیین کننده شاه و سیاست های تمرکزگرایانه حکومت در جهتدهی به توسعه و فراهمسازی بستر تکنوکراسی است. سطوح میانی، با تمرکز بر نهادهای رسمی، محل تبدیل سیاستها و قوانین کالن به برنامه ها و اقدامات انجام گرفته در حوزه صنعت و اقتصاد بوده و کنشگران در سطح خرد شامل سیاستمداران، مدیران، کارآفرینان در تأسیس سازمانهای صنعتی، راهاندازی واحدهای تولیدی، تربیت نیروهای تکنسین و بهکارگماردن آنها در کارخانه ها و سازمانهای صنعتی نقش تعیین کنندهای داشته اند.