ضرورت وجود مالیات بر فعالیت‌های سفته‌بازی

Abstract

تحریم‌های گسترده در چندسال اخیر منتج به نوسانات قیمتی در بازارهای مختلف گردیده است. این نوسانات باعث شده تا بخش قابل‌توجهی از نقدینگی کشور از فعالیت‌های مولد و تولیدی به سمت فعالیت‌های نامولد و سفته‌بازی حرکت کند و به افزایش قیمت‌ها دامن بزند. بنابراین لازم است تا شرایط بازارهای مختلف مورد بررسی قرار گیرد و راهکارهایی درجهت کاهش فعالیت‌های سفته‌بازی اتخاذ گردد. از این رو هدف این پژوهش پاسخ به این دو سوال است که اولا آیا در چهار بازار ارز، مسکن، طلا و خودرو، سفته‌بازی وجود دارد؟ و ثانیا، آیا مالیات بر سفته‌بازی می‌تواند نوسانات قیمتی این بازارها را کنترل کند یا خیر؟ برای این منظور از مدل خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی در نرم‌افزار ایویوز استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد که ضریب‌تعدیل بازار ارز نسبت به سایر بازارها بیشتر است و سفته‌بازان در شرایط بی‌ثباتی واکنش سریع‌تری به این بازار نسبت به سایر بازارها دارند. علاوه بر این کشش قیمت‌انتظاری نسبت به قیمت فعلی در هر چهار بازار در طول زمان افزایش یافته و در چندسال اخیر بیشتر از یک بوده است. بنابراین سفته‌بازی طی سال‌های اخیر در هر چهار بازار فوق‌الذکر نه تنها وجود داشته بلکه افزایش هم پیدا کرده است. همچنین نتایج نشان داد که حاصل‌ضرب ضریب کشش در ضریب‌تعدیل برای چندسال اخیر بیشتر از یک بوده که نشانگر کارا بودن اتخاذ مالیات سفته‌بازی جهت کنترل نوسانات قیمتی این بازارها می‌باشد و می‌تواند سرعت واکنش معامله‌گران بازار به تغییرات قیمت را کاهش دهد. لذا توصیه می‌شود سیاست‌گذارن برای کنترل فعالیت‌های سوداگری در بازارهای فوق‌الذکر و هدایت نقدینگی از بخش نامولد و سفته‌بازی به بخش مولد و تولیدی، مالیات سفته‌بازی را در دوره کوتاه‌مدت اتخاذ نمایند. البته مالیات سفته‌بازی می‌تواند یک اقدام اضطراری کوتاه‌مدت و نه یک ابزار سیاستی بلندمدت و همیشگی برای سرکوب سفته‌بازی باشد. زیرا منجر به خروج نقدینگی از بازارها موردنظر می‌شود.