تحلیلی بر عناصر بینامتنی اشعار برگزیده ابن‌حسام خوسفی و قرآن کریم با رویکرد نقد ادبی عربی

Abstract

مولانا محمد بن حسام خوسفی از شاعران و عارفان نامی قرن نهم هجری دارای دیوان شعری شامل قصاید، غزلیات، ترجیع‌بندها، رباعیات و مثنوی می‌باشد که با توجه به مضامین آن‌ها تسلط شاعر به قرآن و دلبستگی حضرت علی علیه السلام را نشان می‌دهد؛ از این رو ابیات زیادی را می‌بینیم که در آن‌ها از آیات مختلفی به جهت مدح حضرت علی علیه السلام استفاده شده، اما چگونگی استفاده شاعر از آیات قرآن با توجه به نظریه بینامتنی به شیوه‌های گوناگونی بوده است. بینامتنی یا تناص نظریه¬ای جدید و مهم در نقد ادبیات عربی است که به بررسی میزان تأثیرپذیری آثار ادبا و شعرا(متن حاضر) از آثار ادبا و شعرای دیگر(متن غائب) می¬پردازد. همچنین نوع و میزان استفاده از متن غائب را نشان می¬دهد. در واقع هدف بینامتنی فهم بهتر آثار حاضر به وسیله¬ی بررسی و کنکاش متن حاضر تعیین نوع رابطه¬ی آن با متن غائب است. از این رو در این جستار با استفاده از نظر منتقد ادبیات عربی، محمد بنیس، به تطبیق و تحلیل عناصر بینامتنی چند بیت برگزیده¬ی ابن حسام خوسفی با آیاتی از قرآن پرداخته شده است.