دیپلماسی مکاتبه ای وتاثیر آن برمناسبات خارجی ،مطالعه موردی :شاه عباس اول (996-1038 )

چکیده مقاله

یکی از مباحث مهم در مطالعات تاریخ سیاسی ایران، بررسی مکاتبات رجال سیاسی ، دیپلمات‌ها و سفرای ایرانی است. تاریخ ایران نمونه‌های متعددی از این مکاتبات با انگیزه‌های مختلف در حوزه مناسبات سیاسی، فرهنگی و تجاری با دول خارجی به رشته تحریر درآمده است.بررسی و تحلیل محتوایی اینگونه مکاتبات، افزون بر نشان دادن منش و بینش سیاسی دولتمردان ایران، خط‌مشی و راهبردهای روابط خارجی دوره مورد مطالعه را نیز آشکار می‌سازد. با توجه به اهمیت مکاتبات سیاسی و جایگاه آن در مطالعات روابط خارجی، مقاله پیش رو به بررسی و تحلیل دیپلماسی مکاتبه‌های شاه عباس اول اختصاص دارد. این پژوهش بنیادین که به روش توصیفی-تحلیلی تدوین شده است، می‌کوشد تا ضمن تحلیل سبک نوشتاری و منطق گفتاری شاه عباس اول در مکاتبات سیاسی نحوه عاملیت او را در روابط خارجی دوره صفویه نیز مورد واکاوی قرار دهد. یافته‌های حاصل از پژوهش حاضر نشان می‌دهد که شاه عباس اول در دیپلماسی مکاتبه‌های خود در قبال امرای مسلمان و دولتمردان اروپایی مواضع متفاوتی اتخاذ کرده است. این وجه تمایز را می‌توان از لحن مقتدرانه مبتنی بر تمایز ایدئولوژیک شاه در برابر امرای مسلمان و همچنین مواضع تسامح جویانه و مبتنی بر مدارای او در قبال اروپائیان مشاهده کرد.