ارزیابی ویژگیهای میکروبی، زیستی و شیمیایی خاک در ریزوسفر درختان پسته و عناب در باغات دشت بیرجند

Abstract

علیرغم اهمیت آگاهی از ویژگی‌های خاک در تولیدات کشاورزی، اطلاعات مربوط به ویژگی‌های خاک در باغ‌های پسته و عناب محدود است. هدف از این مطالعه ارزیابی ویژگی‌های شیمیایی و بیولوژیکی خاک اطراف ریشه درختان پسته و عناب در دشت بیرجند است. برای این منظور، نمونه‌های خاک از ناحیه ریزوسفر 10 باغ پسته و عناب در شهرستان‌های بیرجند و خوسف تهیه و ویژگی‌های مختلف آنها از جمله بافت، قابلیت هدایت الکتریکی (EC)، واکنش خاک (pH)، ماده آلی (OC)، پتاسیم قابل جذب (K)، جمعیت باکتریایی (BP)، تنفس پایه (BR)، تنفس برانگیخته (SIR) و کربن زیست توده میکروبی (MBC) با استفاده از روش‌های استاندارد تعیین شد. نتایج نشان داد که مقدار EC، pH، OC، K، BP، BR، SIR و MBC در ریزوسفر درختان پسته به‎ترتیب در دامنه dS/m 54/9-28/4 ، 20/8-53/7، 51/0-11/0 درصد، mg/kg 270-182 ، CFU/g.soil 105×1/62- 105×18/1، mg CO₂/g.soil.day 21/0-09/0، mg CO₂/g.soil.day 18/1-33/0 و mg C/100 g.soil 35/1-15/0 و در ریزوسفر درختان عناب به ترتیب در دامنه dS/m 0/11-41/5 ، 20/8-50/7، 39/0-15/0 درصد، mg/kg 340-215 ، CFU/g.soil 104×40/8- 104×79/0، mg CO₂/g.soil.day 09/0-03/0، mg CO₂/g.soil.day 38/0-15/0 و mg C/100 g.soil 87/0-31/0 متغیر بود. رابطه معکوس بین فعالیت میکروبی (اندازه‌گیری شده توسط BP، BR و MBC) و شوری خاک، به ویژه در ریزوسفر درختان عناب مشاهده شد. نتایج این مطالعه نقش مهم ماده آلی را در تنظیم جمعیت و فعالیت میکروبی خاک در ریزوسفر درختان پسته و عناب را نشان می‌دهد. شناخت ویژگی‌هایی مانند مقدار ماده آلی، جمعیت میکروبی، تنفس و کربن زیست‌توده، می‌تواند در مدیریت تغذیه درختان پسته و عناب کمک کند.