تحلیل قابلیت مدل های CMIP6 و ISIMIP در پیش‌برآورد دمای بیشینه (مطالعه موردی: ایستگاه هواشناسی طبس)

چکیده مقاله

تغییر اقلیم به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی قرن بیست و یکم، اثرات گسترده‌ای بر دمای کره زمین دارد در پژوهش حاضر به منظور بازتولید متغیر دمای بیشینه، از اطلاعات دمای ایستگاه هواشناسی طبس در بازه سال‌های 1990 تا پایان سال 2014 د مقیاس ماهانه استفاده شد به طوری که سال‌های 1990 تا 2007 برای بخش واسنجی و سال‌های 2008 تا 2014 برای بخش اعتبارسنجی درنظرگرفته شد.به‌منظور بررسی متغیر دمای بیشینه، از روش اصلاح اریبی مبتنی بر نگاشت چارکی با استفاده از کدنویسی در محیط نرم‌افزار R و به کمک بسته نرم‌افزاری Qmap بهره گرفته شد.برای ارزیابی عملکرد مدل‌ها نیز از شاخص‌های آماری RMSE و KGE استفاده گردید و مدل برتر از طریق روش وزن‌دهی انتخاب شد.در این راستا، خروجی دو مدل اقلیمی جهانی IPSL-CM6A-LR و MPI-ESM1-2-HR از پروژه‌های CMIP6 (داده‌های خام) و ISIMIP (داده‌های تصحیح‌اریبی‌شده) مورد تحلیل قرار گرفت و عملکرد آن‌ها در بازتولید دمای بیشینه ارزیابی و مقایسه گردید. نتایج نشان دادکه مدل‌های زیرمجموعه ISIMIP نسبت به CMIP6 عملکرد بهتری از خود نشان داده است. بر همین اساس، مدل برتر ISIMIP برای شبیه‌سازی تغییرات دمای بیشینه در دوره آتی 2030 تا 2050 تحت سناریوی SSP5.8.5 به کار گرفته شد.نتایج این شبیه‌سازی‌ها نشان از تداوم روند افزایشی دمای بیشینه در منطقه بوده که پیامدهای جدی همچون افزایش تنش‌های حرارتی ، افزایش تبخیر و تعرق و کاهش تغذیه آبخوان و در نهایت افت سطح آب زیرزمینی را در پی خواهد داشت. این پژوهش بر اهمیت بهره‌گیری از مدل‌های دقیق در مطالعات اقلیمی محلی، به‌ویژه در مناطق حساس، تاکید دارد