تحلیل علم‌سنجی در فرصت‌های تولید انرژی خورشیدی تجدیدپذیر در سکونتگاه‌های شهری: مطالعه مقالات ( ScienceDirect۲010-۲۰۲۵)

چکیده مقاله

تمرکز فزاینده جمعیت در مناطق شهری و سهم بالای این مناطق از مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای، ضرورت انتقال به منابع انرژی تجدیدپذیر، به‌ویژه انرژی خورشیدی را به یک اولویت کلیدی در مدیریت شهری تبدیل ساخته است. با وجود اهمیت حیاتی این فرصت در دستیابی به توسعه پایدار شهری، یک شکاف دانشی در ارائه نقشه جامع و سیستماتیک از تحولات پژوهشی، روندهای نوظهور و بازیگران کلیدی طی پانزده سال اخیر (۲۰۱۰-۲۰۲۵) وجود داشت. هدف اصلی این پژوهش، انجام یک تحلیل علم‌سنجی جامع و سیستماتیک بر روی ادبیات علمی پایگاه داده ScienceDirect بود تا نقشه دانش این حوزه ترسیم و شکاف‌های تحقیقاتی آتی تبیین شود. تحلیل با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer، ساختار دانشی حوزه را در قالب پنج خوشه موضوعی اصلی نشان داد که ماهیت میان‌رشته‌ای قوی پژوهش را تأیید می‌کند. این خوشه‌ها بر تلفیق فناوری فتوولتائیک با مدیریت فضایی (برنامه‌ریزی شهری، GIS، مورفولوژی شهری) و ملاحظات اقلیمی (مانند جزیره گرمایی شهری) متمرکز هستند. تحلیل زمانی، نشان‌دهنده تکامل پژوهش از مبانی کلی به سمت تحلیل فضایی دقیق، بهینه‌سازی سیستم‌ها و مفاهیم رفاهی نظیر آسایش حرارتی در فضای باز در سال‌های اخیر بود. همچنین، شبکه هم‌تألیفی حول یک هسته مرکزی از نویسندگان پرکار (Musango) و (Smit)، به‌ویژه در مطالعات مرتبط با آفریقا، شکل گرفته است. نتیجه‌گیری نهایی تأکید می‌کند که مسیر آینده تحقیقات نیازمند یکپارچه‌سازی کامل مدل‌های پتانسیل خورشیدی با ضوابط برنامه‌ریزی شهری است. با این حال، یک شکاف پژوهشی حیاتی در زمینه پرداختن به ابعاد اجتماعی-اقتصادی (مانند عدالت انرژی، پذیرش اجتماعی و مدل‌های تأمین مالی محلی) مشاهده می‌شود که کانون تحقیقات آتی برای تبدیل انرژی خورشیدی به یک راهبرد توسعه پایدار جامع خواهد بود.