1 واکاوی انگاره های ذهنی شاعران عصر محمّدرضا پهلوی دربارۀمشارکت سیاسی زنان (1320تا1357ش)

Abstract

زمینه/هدف:پرداختن به بحث انگارههای ذهنی میتواند منجر به شناخت دیدگاهها و درک و فهم افراد هر جامعه، نسبت به خود یا دیگران شود؛ چرا که غالبا ً افراد، دیگران را براساس انگارههایی که در ذهنشان از آنها دارند، درک میکنند و بر همین اساس، سعی در ایجاد ارتباط بادیگران دارند. اکثر پژوهشگران، دیدگاههای مردان و نگرشهای مردساالرانۀ حاکم بر جامعه را دلیل عمدۀ عدم مشارکت سیاسی زنان بیان میکنند. در دورۀ محمدرضاشاه (پهلوی دوم) در سال1341، به زنان، حق رأی اعطا شد؛ ام ا در این دوره نیز حضور زنان، در بخشهای مختلف جامعه، از جمله سیاست، کمفروغ بوده است. بسیاری از فرهیختگان این دوره، از جمله مردان و زنان شاعر، به مشارکت زنان پرداختهاند که پژوهش حاضر، اشعار همین دسته از شاعران را ارزیابی، و انگارههای ذهنی آنان را دربارۀ مشارکت سیاسی زنان بررسی کرده است. روش/ رویکرد:تحلیل دادههای این پژوهش ِ توصیفی-تحلیلی، به روش تحلیل مضمون صورت گرفته است و انگارههای ذهنی شخصی شاعران مرد (فع ال بودن و منفعل بودن زنان) و انگارههای ذهنی خویشتن شاعران زن (از منظر دیگری و از منظر خود)بررسی و انگارههای متضاد و مشابه بین این دو قشر، شناسایی شدند. یافتهها/ نتایج:نتایج حاصل نشان میدهد همۀ شاعران مرد به مشارکت سیاسی زنانتوجه داشته و همواره مشوق آنان جهت حضور مؤثر وفع ال در ادارۀ امور کشور بودند؛در مقابل، شاعران زن، ضمن آنکه انواع قابلیتها و حقوق فردی، اجتماعی و سیاسی را برایبانوان قایل بودند، جنس زن را از دید مردان، بیارزش، ضعیف، اسیر و خوار پنداشته و خطاب میکنند. به نظر میرسد دلیل کمرنگبودن مشارکت سیاسی زنان را در عاملانگارههای ذهنی، میتوان جستجو کرد.