احیای سرمایه‌های محیطی در پایداری معیشت فضا؛ تجارب پروژه بین‌المللی RFLDL در شهرستان سرایان

Abstract

چالش‌های محیطی مانند افت قابل توجه آبخوان دشت سرایان، وجود فرسایش بادی و شوری و قلیایی شدن خاک که به‌دنبال آن مشکلات جدی برای تولید و زندگی در سکونتگاه‌های انسانی شهرستان سرایان به وجود آمد، اجرای پروژه بین‌المللی RFLDL را در این شهرستان به‌دنبال داشت. از اهداف خطیر این پروژه به‌کارگیری روش‌های مشارکتی برای احیا و توسعه سرمایه‌های محیطی است. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر احیای سرمایه‌های محیطی بر دارایی‌های معیشتی سکونتگاه‌های تحت نفوذ پروژه RFLDL در شهرستان سرایان بود. چهار سکونتگاه انسانی و 321 مشارکت‌کننده (افراد نمونه تحقیق) در بررسی‌های پیمایشی مورد مطالعه قرار گرفت. طبق یافته‌ها، اقدامات احیایی پروژه RFLDL توانسته است تأثیر مثبتی بر معیشت پایدار سکونتگاه‌های هدف داشته‌باشد. همچنین اینکه روستا شهر سه‌قلعه بیشترین میزان تأثیرپذیری مثبت را در نتیجه اجرای پروژه بر شاخص‌های معیشت پایدار آن داشته است. این مطالعه بر لزوم رویکرد جامع و مشارکتی در طراحی و اجرای چنین پروژه‌هایی برای اطمینان از اثربخشی و پایداری آنها تأکید دارد. از حیث مکانیسم چگونگی اثرگذاری نیز با عنایت به تشکیل صندوق‌های خرد اعتباری جوامع محلی در سطح روستاهای هدف پروژه بستر لازم برای بسیج و مدیریت منابع مالی دست یافتنی در هر روستا به‌منظور حفظ و احیای اراضی تخریب یافته، بهبود وضعیت معیشت جوامع محلی، کاهش مهاجرت‌های روستایی، ایجاد معیشت‌های سازگار با محیط‌زیست و منابع‌طبیعی و انجام فعالیت‌های توسعه و عمران روستایی فراهم شده‌است.