| Authors | هادی صمدیهء,سیدصادق حسینی,احمد خامسان |
|---|
| Journal | پژوهشهای کیفی در علوم رفتاری |
|---|
| Page number | 219-236 |
|---|
| Serial number | ۴ |
|---|
| Volume number | ۱ |
|---|
| Paper Type | Full Paper |
|---|
| Published At | ۲۰۲۵ |
|---|
| Journal Type | Electronic |
|---|
| Journal Country | Iran, Islamic Republic Of |
|---|
| Journal Index | isc |
|---|
| Keywords | علاقه, علاقه موقعیتی, توسعه علاقه, انگیزش تحصیلی, محیطهای آموزشی, مرور نظاممند |
|---|
Abstract
زمینه: علاقه موقعیتی، حالتی روانشناختی و گذراست که توسط محیط برانگیخته میشود و نقشی کلیدی در فعالسازی یادگیری، تقویت انگیزش و افزایش درگیری تحصیلی دانشآموزان دارد. این نوع علاقه با تحریک کنجکاوی، میتواند به درگیری شناختی، عاطفی و رفتاری عمیقتر با محتوای آموزشی منجر شود. از اینرو، شناسایی منابع و شیوههای پرورش آن برای طراحی آموزشهای مؤثر و جذاب، اهمیت ویژهای دارد.
هدف: هدف این پژوهش، ارائۀ مروری نظاممند و جامع بر راهبردها، پیشایندهای آموزشی و محیطی مؤثر بر علاقۀ موقعیتی، فرآیند توسعۀ آن به علاقه پایدار و پیامدهای آن بر یادگیری در محیطهای آموزشی گسترده، بر اساس پژوهشهای جهانی است.
روش: پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظاممند بر اساس مجموعهای گسترده از مقالههای مرتبط و در دسترس دربارۀ علاقه موقعیتی انجام شد. دادهها از پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی (Google Scholar, Web of Science, ProQuest) و داخلی (Magiran, Sid) در بازۀ زمانی 1993-2025 گردآوری شدند. پس از مراحل شناسایی، غربالگری و ارزیابی مقالهها بر مبنای معیارهای ورود و خروج، از میان 368 مقالۀ اولیه، در نهایت 88 پژوهش وارد تحلیل نهایی شد.
یافتهها: نتایج مرور نظامند نشان داد که پیشایندهای اصلی علاقه موقعیتی شامل راهبردهای آموزشی فعال و معنادار (نظیر مداخلات ارزش کاربردی، بحث و همکاری)، ویژگیهای تکلیف (مانند تازگی و چالش بهینه)، حمایت عاطفی و آموزشی معلم، ایجاد جو مثبت در کلاس و استفاده هدفمند از فناوریهای آموزشی (مانند واقعیت افزوده و مجازی) است. از سوی دیگر، پیامدهای کلیدی علاقه موقعیتی، شامل افزایش درگیری تحصیلی (عاطفی، شناختی و رفتاری)، پایداری و تنظیم تلاش در مواجهه با دشواریها، بهکارگیری راهبردهای یادگیری عمیق، تجربه عواطف مثبت و تسهیل فرآیند تغییر مفهومی است. این سازه، نقشی میانجی و کلیدی در فرآیند یادگیری ایفا میکند، هرچند رابطۀ آن با پیشرفت تحصیلی عمدتاً غیرمستقیم است.
نتیجهگیری: به مربیان و طراحان آموزشی پیشنهاد میشود برای بهبود یادگیری، علاقه موقعیتی را بهطور هدفمند پرورش دهند. راهبردهای آموزشی فعال، معنادار و شخصیسازیشده، همراه با حمایت معلم و بهرهگیری هوشمندانه از فناوری، میتوانند به برانگیختن و حفظ علاقه کمک کنند و زمینهساز درگیری تحصیلی، یادگیری عمیق و رشد علاقه پایدار شوند.
Paper URL