پیامدهای شورش های دوره کریم خان زند بر اوضاع ایالت فارس

Abstract

موقعیت اقتصادی ایالت فارس به عنوان متصل کننده سواحل جنوبی ایران به مرکز و نواحی شمالی کشور، اهمیت فارس و بنادر را در عصر صفوی افزایش داده بود. از اواخر دوره صفویه، و به ویژه با حمله افغانها، جایگاه ایالت فارس با ضعف روبرو شد. پس از سقوط صفویه در سال ۱۱۳۵ ه. و تسلط افغانها بر بخشهای وسیعی از ایران، اوضاع آشفتهای بر ایران حاکم شد که پیامد آن کاهش چشمگیر مبادلات تجاری و مهاجرت بسیاری از تجار ایرانی و خارجی از ایران (به ویژه ایالت فارس) بود. طی دوره افشاریه و زندیه نیز شورشهای متوالی و مستمر حکام فارس بیش از پیش بر اوضاع نا به سامان فارس و بنادر خلیج فارس افزود. نوشتار حاضر در پی بررسی پیامدهای این شورشها بر اوضاع اقتصادی، به ویژه تجارت بین المللی فارس است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که چند دهه شورشهایی چون شورش نصیرخان لاری و میرمهنا، ضعف مفرط اقتصادی، نا امنی مسیرهای تجارت بین المللی منتهی به بنادر خلیج فارس و مهاجرت تجار ایرانی و کمپانیهای خارجی را در پی داشته است.