مؤلفه¬های اخلاق و تربیت در سروده¬های ابن حُسام خوسفی و سیّد رضی

Abstract

مقوله اخلاق و تربیت، از اصول محوری زندگی اسلامی، به ویژه در عصر حاضر، اهمیّتی بسزا دارد. ادیبان و اندیشمندان این حوزه، ضمن تبیین جایگاه مهم اخلاق، پیوسته توجّه بشر را به سوی فضایل اخلاقی، هدایت نموده¬اند. اشعار ابن حسام خوسفی و سیّد رضی، نمونه¬هایی غنی در ادب فارسی و عربی است. این شاعران، از چهره¬های بنام و از تبار عالمان و اولیاء دین اسلام بوده¬اند و ارادت خاص آن¬ها به آموزه¬های ناب اسلام و سیره ائمة اطهار (ع) وصف¬ناشدنی است. آن¬ها با ترویج ارزش¬های اخلاقی و مضامین تربیتی، در ادبیّات زمانة خود، تحوّلی چشمگیر ایجاد نموده¬اند. ابن حسام؛ شاعر حماسه¬-سرای شیعی مذهب قرن نهم، همواره بر مفاهیم اخلاقی و اهمیّت تربیت انسانی در اشعارش تأکید داشته است. سیّد رضی، ادیب و شاعر مشهور و بزرگ شیعه، در سروده-های خود، آموزه¬های اخلاقی و تربیتی متنوّعی را ذکر نموده است. جستار حاضر به روش تحلیلی- تطبیقی به بررسی مؤلفه¬های اخلاقی- تربیتی در اشعار ابن حسام خوسفی و سیّد رضی پرداخته است. توصیف شجاعت، تواضع، بردباری در مواجهة با امورات زندگی، ایثار و فداکاری، اهمیّت معرفت در راه حق تعالی، ساده¬زیستی، موضوعاتی درخور توجّه و تأمل است که در کنار بایدها و نبایدهای اخلاقی مورد نظر دو شاعر بوده است با این تفاوت که به نظر می¬رسد، سیّدرضی در سروده¬هایش به بیان تمثیلی موازین اخلاقی بیشتر توجّه نشان داشته است.