رد یابی ،پراکنش و تنوع ژنتیکی ویروئید کوتولگی رازک در باغات پرتقال استان مازندران

Abstract

بیماری کاککزیای درختان مرکبات ناشی از ویروئید کوتولگی رازک (Hop stunt viroid, HSVd) یکی از بیماری‌های مهم اقتصادی مرکبات می‌باشد که منجر به خسارت جبران‌ناپذیری در باغات مرکبات می‌شود. به‌منظور ردیابی و تعیین پراکنش ویروئید کوتولگی رازک در باغات پرتقال نظیر والنسیا، تامسون، واشنگتن و پرتقال خونی در استان مازندران، نمونه‌برداری طی سال باغی 2019-2020 انجام شد. تعداد 173 نمونه به‌طور تصادفی از مناطق نمونه‌برداری شده برداشت شد. از کیت ترایزول برای استخراج RNA از بافت برگ گیاهان استفاده شد. واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز با نسخه‌برداری معکوس و با استفاده از جفت آغازگر اختصاصی جهت شناسایی ویروئید مورداستفاده قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که عامل ویروئیدی عملاً در اکثر مناطق نمونه‌برداری قابل‌ردیابی می‌باشد. میزان پراکنش عامل بیماری در استان به‌طور متوسط 06/45 درصد تعیین گردید که در این میان، بالاترین میزان پراکنش مربوط به روستای سارو (2/72 درصد) بود. در نواحی مربوط به مناطق بهنمیر چالوس و فریدون‌کنار، عامل ویروئیدی تشخیص داده نشد. الگوی چندشکلی فرم فضایی رشته‌های تک‌لا (SSCP) جدایه‌های متفاوتی از عامل ویروئیدی را نشان داد. آنالیز فیلوژنتیک توالی‌ها نشان داد که جدایه‌ها در 4 گروه ژنتیکی قرارگرفته که گروه اول و دوم هتروژنیک و دو گروه دیگر مونوژنیک می‌باشد. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده چنین نتیجه‌گیری می‌شود که تغییرات در ساختار ثانویه مولکول RNA حلقوی جدایه ویروئید کوتولگی رازک در میزبان‌های مختلف می‌تواند منجر به گسترش دامنه میزبانی ویروئید شود.