نقش راهبردی همراهان ورزشکار در سلامت روان و عملکرد نوجوانان: مرور روایتی مبتنی بر رهنمودهای کمیتۀ بین‌المللی المپیک (IOC)

چکیده مقاله

دورۀ نوجوانی به‌عنوان یکی از حساس‌ترین مراحل رشد زیستی-روان‌شناختی، با چالش‌های فراوانی همراه است که در بستر ورزش قهرمانی شدت می‌یابند. شواهد پژوهشی نشان می‌دهند که سلامت روان در این دوره، به همان اندازۀ آمادگی جسمانی، تعیین‌کنندۀ تداوم عملکرد ورزشی و بهزیستی روانی بلندمدت ورزشکار خواهد بود. با وجود این‌که بسیاری از ورزشکاران نخبۀ نوجوان با فشارهای روانی نظیر اضطراب و افسردگی مواجه هستند، تنها حدود یک‌سوم آنان به خدمات مشاورۀ روان‌شناختی دسترسی دارند. در این چارچوب، همراهان ورزشکار (نظیر مربیان، سرپرستان، کادر پزشکی، والدین، و دیگر حامیان) نقش مهم در شکل‌گیری امنیت روان‌شناختی و پیشگیری از مشکلات سلامت روان آنان ایفا می‌کنند. بر همین اساس، کمیتۀ بین المللی المپیک (IOC) در سال‌های اخیر، مجموعه‌ای از رهنمودهای مبتنی بر شواهد برای همراهان ورزشی تدوین نموده است. این مقاله با رویکرد مرور روایتی-کاربردی و با تکیه بر مستندات IOC و دیگر منابع معتبر، یک مدل چندسطحی حمایت روان‌شناختی برای ورزشکاران نوجوان تبیین کرده و نقش همراهان ورزشکار را در چهار زمینۀ اصلی بررسی می‌کند: الف) غربالگری تشخیصی در راستای شناسایی علائم هشداردهندۀ اختلالات روانی، ب) ایجاد محیط ایمن روان‌شناختی، ج) راهبردهای خودیاری و اقدامات به‌موقع و د) اهمیت به سلامت روان همراهان ورزشی. نتایج این مرور نشان می‌دهد ارتقای سواد سلامت روانی و مهارت‌های روان‌شناختی همراهان ورزشکار می‌تواند در کاهش بروز بحران‌های روانی و تقویت رشد روانی-اجتماعی و عملکرد ورزشی ورزشکاران نوجوان نقش بسزایی داشته باشد.