بررسی یکپارچه سرعت موج برشی، خردلرزه ها و پارامترهای لرزه خیزی در گستره تهران، با نگرشی بر داده های دیرینه لرزه شناسی

چکیده مقاله

گستره تهران به‌عنوان پایتخت سیاسی، اقتصادی و امنیتی ایران، منطقه‌ای با اهمیت ژئوتکنیکی و لرزه‌زمین‌ساختی ویژه به‌شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل یکپارچه سرعت موج برشی، پراکندگی خردلرزه‌ها و پارامترهای لرزه‌خیزی، در این منطقه انجام شده ‌است. بدین‌منظور، با اتکا به داده‌های حاصل از آزمایش‌های ژئوتکنیکی درون‌چاهی(Downhole) و واگرایی خاک(pinhole) ، نفوذ استاندارد و نقشه‌های زمین‌شناسی، نقشه به‌روزرسانی‌شده سرعت موج برشی به‌عنوان یکی از مؤثرترین شاخص‌های رفتاری خاک در برابر عبور امواج لرزه‌ای تهیه گردید. یافته‌ها نشان می‌دهند که کاهش شایان توجه سرعت موج برشی در دو پهنه خاوری-باختری در جنوب محدوده ری، ارتباط مستقیمی با رسوبات نرم دریاچه‌ای هولوسن دارد که نقش مهمی در تشدید شتاب زمین‌لرزه ایفا می‌کنند. در بخش بعدی پژوهش، بررسی الگوی پراکندگی خردلرزه‌ها در گستره مورد مطالعه با بررسی بیش از دو دهه داده‌های گردآوری شده توسط موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در بازه‌ زمانی سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۲3 میلادی انجام شد. این بررسی نشان داد که پراکندگی خرد‌لرزه‌ها در اطراف شهر ری و نیز باختر کرج افزایش داشته است. همچنین در این گستره به محاسبه پارامترهای لرزه‌خیزی با استفاده از روش‌های آماری پرداخته شد. سپس با تهیه نقشه تغییرات مکانی b-value در گستره مورد مطالعه مناطق با لرزه‌خیزی بالاتر شناسایی گردید و دوره بازگشت زمین لرزه‌های با بزرگاهای 5، 6 و 7 به ترتیب 35، 300 و 2500 به‌دست آمده است.