تحلیل و ارزیابی محتوایی تولیدات علمی حوزۀ موضوعی زبانشناسی در ایران: یک مطالعۀ علم‌سنجی

Abstract

پژوهش حاضر با هدف تحلیل و ارزیابی محتوایی تولیدات علمی حوزه زبان‌شناسی ایران در پایگاه داده اسکوپوس انجام شده است. استخراج داده با تکیه بر جست‌وجوی کلیدواژه مورد نظر در پایگاه اسکوپوس در بخش عناوین، چکیده‌ها، و یا کلیدواژگان و سپس فیلتر نتایج به دست آمده انجام شد. با بهره‌گیری از رویکرد علم‌سنجی و استفاده از وس ویوور، ۹۳۵ مقاله علمی از سال ۱۹۷۳ تا ۲۰۲۴ بررسی شده‌اند. نتایج نشان داد رشد چشم‌گیر تولیدات علمی از سال ۲۰۰۹ آغاز شده و تا سال‌های اخیر روندی صعودی و باثبات را طی کرده است. بیشترین تمرکز پژوهش‌ها در حوزه‌های زبان‌شناسی کاربردی، شناختی، پیکره‌ای و پردازش زبان طبیعی بوده و کلیدواژه‌هایی چون "زبان‌شناسی کاربردی"، "زبان‌شناسی شناختی"، و "زبان فارسی" پرتکرارترین واژگان بوده‌اند. همچنین، تحلیل شبکه‌های هم‌رخدادی و روندهای کلیدواژه‌ها بیانگر گسترش رویکردهای میان‌رشته‌ای و گرایش به فناوری‌های نوین مانند یادگیری عمیق بود. در کنار تمرکز بر زبان فارسی، مطالعات در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و روش‌شناختی زبان نیز در حال رشد بودند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران علمی و دانشگاه‌ها در جهت تقویت کیفیت و توازن پژوهش‌های زبان‌شناسی در ایران فراهم آورد.