آنالیز مقایس‌ه‎ای موضوعات عمده و نوظهور در حوزه کیلات مواد معدنی کمیاب

Abstract

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: کاهش آنتاگونیسم، تداخل و رقابت بین مواد معدنی، افزایش قابلیت فراهمی مواد معدنی، بی­اثر نمودن مواد ضد تغذیه‌­ای، افزایش عملکرد، بهبود سلامتی (سیستم ایمنی، فعالیت تغذیه‌­ای) راحتی و آسایش حیوان، بهبود کیفی فراورده­‌های دامی (گوشت، شیر، پشم و...)، کاهش اثر تخریبی مواد معدنی بر ویتامین‌­ها در پرمیکس‌ها و مکمل‌ها، حفظ محیط زیست از طریق کاهش آلودگی محیطی از اثرات استفاده از مواد معدنی آلی هستند. کیلات‌های مواد آلی (به‎خصوص پروتئین‌ها) و عنصر فلزی هستند سرعت جذب بالایی در روده دارند و امکان کاهش سطح استاندارد این عناصر در جیره را فراهم می‌سازند و بدون اینکه اثری بر خصوصیات تولیدی دام و طیور داشته باشند، آلودگی‌های زیست محیطی ناشی از این عناصر را کاهش می‌دهند. هدف پژوهش حاضر بررسی روند موضوعی حوزه کیلات به‎منظور شناسایی موضوع­‌های عمده و نوظهور و بررسی سیر تحولات انجام شده در ساختار فکری این حوزه بود. مواد و روش‌­ها: در این پژوهش ساختار فکری حوزه کیلات با استفاده از تحلیل ارجاع­ها مورد مطالعه قرار گرفت. جامعۀ پژوهش حاضر را کلیۀ مقاله­‌های پژوهشی و مروری منتشر شده توسط پژوهشگران در طول سال‎های 1990-2022 در مجله­‌های نمایه شده در پایگاه اطلاعاتی وب­آو‌ساینس تشکیل می­‌دهند. منبع گردآوری داده‌­ها، پایگاه اطلاعاتی وب علوم و ابزار تجزیه و تحلیل داده‌­ها جهت ترسیم ساختار فکری این حوزه نرم­افزار سایت­اسپیس بود. یافته­‌ها: آنالیز داده‎ها نشان داد که واژگانی مانند zinc، copper، cattle، pig، metabolism و bioavailability واژگان برجسته­‌ای هستند که منعکس کنندۀ نقاط نوظهور اصلی حوزه کیلات در بازه زمانی مورد بررسی هستند. در طی سال‎های 2001- 2008 واژگانی همچون growth performance،trace element، cobalt، dietary zinc، trace mineral و 2010-2019 واژگانی همچون carcass trait، meat quality وnutrient digestibility نشان دهندۀ موضوع­‌های جدید و نوظهور بودند نقاط اصلی و موضوع‌­های نوظهور پژوهشی در بازۀ زمانی مورد بررسی در این پژوهش عباراتی همچون zinc با هم­‌رخدادی 331، performance 324، copper 216 و supplementation 180 در حوزه کیلات بودند. در بین کلید واژه‌­ها، سه کلید واژهavailability، ruminant و calve دارای بیشترین مدت زمان شکوفایی بوده­‌اند. این سه موضوع به‎ترتیب به‎مدت 28، 19 و 16 سال مورد توجه جامعۀ علمی قرار گرفته­‌اند. همچنین، در بین کلید واژه­‌های مطرح شده کلید واژۀ pig با شکوفایی استنادی 13/28 بیشترین شکوفایی استنادی را در بازۀ زمانی 2008-2000 داشته و بیشتر مورد توجه جامعۀ علمی بوده است. به‎طور کلی نقاط نوظهور حوزۀ کیلات را می­توان در چند مرحله نشان داد. مرحلۀ اول، بازۀ زمانی 2006-1990 که موضوع‌­های نوظهور این بازه شامل nitrogen, barley،protein، sheep و zinc مرحلۀ دوم، بازۀ زمانی 2016-2007 عبارات pasture، plasma وselenium و مرحلۀ سوم، بازۀ زمانی 2022-2017 که شامل health، muscle، beef، trace mineral و dietary supplementation بود. نتیجه­‌گیری: از این‎رو، با توجه به موضوع­‌های عمده و نوظهور شناسایی شده در این مطالعه، از این‎گونه پژوهش‌­ها می‌توان به‎عنوان یک نقشه راه برای برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های کلان علمی کشور استفاده کرد. نتایج حاصل از این پژوهش می­تواند مورد استفادۀ سیاست‌­گذاران دخیل در امر پژوهش، اساتید، پژوهشگران و سازمان‌­های ذی­‌نفع در حوزۀ علوم دامی قرار گیرد.