تأثیر تغییر اقلیم و آلاینده‌های نوظهور خاک بر خدمات اکوسیستمی حشرات خاکزی و پایداری بوم‌سازگان خاک

Abstract

خاک‌هابوم‌سازگان‌های پویاهستندوحشرات وبندپایان خاک نقش کلیدی در تجزیه موادآلی، تهویه خاک وحفظ چرخه عناصرغذایی دارند، امااین خدمات تحت تأثیرتنش‌های انسانی مانندتغییرقلیم وآلاینده‌های نوظهور قرارگرفته‌اند. تغییر اقلیم با افزایش دما، خشکی و تغییرالگوهای بارش باعث کاهش تنوع وفعالیت حشرات خاکزی شده وعملکردهای اکوسیستمی خاک، از جمله تجزیه مواد آلی و تثبیت کربن، را تهدید می‌کند. اثرات شامل کاهش وفورواندازه بدنی، تغییر معاملات تولیدمثلی وعدم همزمانی فعالیت با منابع غذایی است. آلاینده‌های نوظهورمانند ریزپلاستیک‌هاو ترکیبات شیمیایی نیز با تغییر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک وترکیب جوامع میکروبی،بقا، تولیدمثل وتنوع گونه‌ای حشرات خاکزی راکاهش داده و فرآیندهای اکولوژیکی خاک را مختل می‌کنند. ترکیب تغییراقلیم وآلاینده‌هافشارمضاعفی برحشرات خاکزی وارد کرده واثرات هم‌افزا می‌تواند آسیب‌پذیری اکوسیستم خاک را افزایش دهد. درایران، تحقیقات درباره اثرات هم‌افزای این عوامل محدود است، اگرچه شواهدی از وجود آلاینده‌ها در خاک‌های کشاورزی و شهری مشاهده شده است. بنابراین، پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و طولانی‌مدت برای بررسی واکنش مستقیم حشرات خاکزی و تدوین سیاست‌های مدیریتی پایدار ضروری است تا تاب‌آوری خاک و خدمات اکوسیستمی آن حفظ شود.