بررسی هیدروژئوشیمی و کیفیت آب قنات ثلاثه گناباد

Abstract

یکی از منحصر به فردترین قناتهای دشت گناباد، قنات ثلاثه است. قناتی که دارای یک مادرچاه بوده و در پاییندست به 3 رشته شامل مند، دلوئی و خیبری تقسیم میشود. با توجه به اهمیت این قنات در تامین آب 3 روستای مذکور، انجام مطالعه در خصوص کیفیت و منشاُ آب آن ضروری است. در این تحقیق از مظهر سه رشته در فروردین ماه 1404 نمونه برداری و آنالیز شیمیایی انجام گرفت. همچنین دادههای آنالیز رشته دلوئی از سال 1400 تاکنون از شرکت آب منطقهای خراسان رضوی دریافت شد. براساس نتایج آنالیز شیمیایی فروردین 1404 ، میزان مواد جامد محلول آب رشتههای قنات از 1231 تا 1529 میلیگرم بر لیتر متغیر است. تیپ و رخساره آب در رشتههای مند و خیبری سولفاته سدیک و در رشته دلوئی بیکربناته سدیک است. براساس دیاگرام پایپر نمونههای آب قنات در رده آبهای شور مزه قرار دارد. با توجه به دیاگرامهای ترکیبی نمونههای آب قنات دارای سدیم اضافه نسبت به کلر و کلسیم و منیزیم کمتر نسبت به سولفات و بیکربنات است که این موضوع به دلیل انحلال سولفات سدیم و کلسیم و نیز واکنشهای تبادل کاتیونی عادی بین آب و کانیهای رسی داخل آبخوان است. نتایج هیدروژئوشیمیایی نشانگر این است که کیفیت آب رشتههای قنات برای مصرف شرب خوب تا قابل قبول است. آب هر سه رشته قنات سخت و سختی آب قناتها سختی موقت بوده که ناشی از بیکربناتهای منیزیم و کلسیم است. از نظر مصرف کشارزی آب قنات برای کشاورزی در زمینهای با نفودپذیری بالا مناسب است. جهت مصارف صنعتی آب هر سه رشته قنات دارای خاصیت رسوبگذاری میباشند.